Shloka 35
जो राजा हृदयको प्रिय लगनेवाले न होनेपर भी गुणवान् पुरुषोंको प्रीतिजनक बर्तावद्वारा अपने वशमें कर लेता है, वह दीर्घकालतक यशस्वी बना रहता है ।। नाकाले प्रणयेदर्थान्नाप्रिये जातु संज्वरेत् । प्रिये नातिभृशं तुष्येद् युज्येतारोग्यकर्मणि,राजाको चाहिये कि वह असमयमें कर लगाकर धन-संग्रहकी चेष्टा न करे। कोई अप्रिय कार्य हो जानेपर कभी चिन्ताकी आगमें न जले और प्रिय कार्य बन जानेपर अत्यन्त हर्षसे फूल न उठे और अपने शरीरको नीरोग बनाये रखनेके कार्यमें तत्पर रहे
yo rājā hṛdayako priya laganevāle na honepar bhī guṇavān puruṣoṃko prītijanaka bartāvad dvārā apane vaśa meṃ kara letā hai, sa dīrghakāla tak yaśasvī banā rahatā hai. nākāle praṇayed arthān nāpriye jātu sañjvaret. priye nātibhṛśaṃ tuṣyed yujyetārogyakarmaṇi.
വാമദേവന്റെ ഉപദേശം—രാജാവ് സ്വയം ഹൃദയപ്രിയനല്ലെങ്കിലും, ഗുണവാന്മാരെ പ്രീതികരമായ പെരുമാറ്റംകൊണ്ട് വശീകരിക്കുകയാണെങ്കിൽ, അവൻ ദീർഘകാലം യശസ്സോടെ നിലനിൽക്കും। കൂടാതെ രാജാവ് അകാലത്ത് നികുതി ചുമത്തി ധനം ശേഖരിക്കാൻ ശ്രമിക്കരുത്; അപ്രിയ സംഭവം സംഭവിക്കുമ്പോൾ ചിന്തയുടെ അഗ്നിയിൽ കത്തിക്കരുത്; പ്രിയ സംഭവം സംഭവിക്കുമ്പോൾ അത്യധികം ആഹ്ലാദിച്ച് പൊങ്ങിക്കരുത്; ആരോഗ്യസംരക്ഷണത്തിനുള്ള പ്രവർത്തികളിൽ നിരന്തരം ഏർപ്പെടണം।
वामदेव उवाच
Educational Q&A
A ruler’s lasting fame depends on winning the cooperation of virtuous people through pleasing, confidence-building conduct, and on personal discipline: levy revenues only at appropriate times, remain steady in adversity and prosperity, and actively maintain health.
In the Śānti Parva’s rājadharma instruction, the sage Vāmadeva is speaking, offering practical counsel on how a king should manage people, revenue, emotions, and bodily well-being to sustain stable rule and enduring reputation.