Shloka 47
राजधर्मः—प्रमादवर्जनं, दण्डनीतिः, दुर्बलरक्षणम्
Royal Dharma: Vigilance, Just Punishment, Protection of the Vulnerable
राजन! तुम सावधान होकर क्षमा, विवेक, धृति और बुद्धिकी शिक्षा ग्रहण करो। समस्त प्राणियोंकी शक्ति तथा भलाई-बुराईको भी सदा जाननेकी इच्छा करो ।। संग्रह: सर्वभूतानां दानं च मधुरं वच: । पौरजानपदाश्नैव गोप्तव्यास्ते यथासुखम्,समस्त प्राणियोंको अपने अनुकूल बनाये रखना, दान देना और मीठे वचन बोलना सीखो। नगर और बाहर गाँववाले लोगोंकी तुम्हें इस प्रकार रक्षा करनी चाहिये, जिससे उन्हें सुख मिले
rājan! tvaṃ sāvadhānaḥ kṣamāṃ vivekaṃ dhṛtiṃ ca buddhiśikṣāṃ gṛhāṇa. sarvaprāṇināṃ śaktiṃ ca hitāhitam api sadā jñātum iccha. saṃgrahaḥ—sarvabhūtānāṃ dānaṃ ca madhuraṃ vacaḥ; paurajānapadāś caiva goptavyās te yathāsukham.
രാജാവേ! ജാഗ്രതയോടെ ക്ഷമ, വിവേകം, ധൃതി, ബുദ്ധി എന്നിവയുടെ ശിക്ഷണം സ്വീകരിക്കുക. എല്ലാ ജീവികളുടെ ശക്തിയും അവർക്കു ഹിതം-അഹിതം എന്തെന്നതും സദാ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുക. സംക്ഷേപത്തിൽ—എല്ലാവരെയും അനുകൂലമാക്കുക, ദാനം ചെയ്യുക, മധുരവചനം പറയുക. നഗരവാസികളെയും ജനപദവാസികളെയും അവർ സുഖത്തോടെ ജീവിക്കുമാറ് സംരക്ഷിക്കുക.
उतथ्य उवाच
Educational Q&A
A ruler should cultivate inner virtues—patience/forgiveness, discernment, steadfastness, and sound judgment—and apply them outwardly through generosity and gentle speech, while actively safeguarding the welfare of both urban and rural subjects.
In the Śānti Parva’s instruction on kingship, the sage Utathya addresses a king and condenses practical statecraft into a moral program: understand people’s capacities and interests, win their goodwill through benevolence, and ensure their protection and comfort.