Shloka 26
राजधर्मः—प्रमादवर्जनं, दण्डनीतिः, दुर्बलरक्षणम्
Royal Dharma: Vigilance, Just Punishment, Protection of the Vulnerable
महान् वृक्षो जायते वर्धते च त॑ चैव भूतानि समाश्रयन्ति । यदा वक्षश्छिद्यते दहाते च तदाश्रया अनिकेता भवन्ति,जब कोई महान् वृक्ष पैदा होता और क्रमशः बढ़ता है, तब बहुत-से प्राणी (पक्षी) आकर उसपर बसेरे लेते हैं और जब उस वृक्षको काटा या जला दिया जाता है, तब उसपर रहनेवाले सभी जीव निराश्रय हो जाते हैं
mahān vṛkṣo jāyate vardhate ca taṃ caiva bhūtāni samāśrayanti | yadā vṛkṣaś chidyate dahyate ca tadāśrayā aniketā bhavanti ||
ഒരു മഹാവൃക്ഷം ജനിച്ച് ക്രമേണ വളരുമ്പോൾ അനേകം ജീവികൾ അതിൽ ആശ്രയം തേടുന്നു; എന്നാൽ ആ വൃക്ഷം വെട്ടുകയോ കത്തിക്കുകയോ ചെയ്താൽ, അതിൽ ആശ്രയിച്ചിരുന്ന എല്ലാവരും അഭയരഹിതരാകുന്നു.
उतथ्य उवाच
Educational Q&A
A powerful support—like a great tree—creates refuge for many; destroying that support makes dependents shelterless. Ethically, one should protect sustaining institutions and caregivers (especially rulers and householders), mindful of the harm caused to those who rely on them.
Utathya illustrates his counsel with a vivid analogy: creatures gather in a flourishing tree for safety, but when it is cut or burned they lose their home. He uses this image to warn about the social fallout when a central protector or support is removed.