Shloka 9
Adhyāya 90 — Protection of Livelihoods, Brahmanical Subsistence Norms, and Royal Oversight (राष्ट्रवृत्ति-राष्ट्रगुप्ति-उपदेशः)
Devanagari script
शत्रून् जय प्रजा रक्ष यजस्व क्रतुभिर्न्प । युध्यस्व समरे वीरो भूत्वा कौरवनन्दन,नरेश्वर! कौरवनन्दन! तुम शत्रुओंको जीतो, प्रजाकी रक्षा करो, नाना प्रकारके यज्ञ करते रहो और समरभूमिमें वीरतापूर्वक लड़ो
Transliteration
śatrūn jaya prajā rakṣa yajasva kratubhir nṛpa | yudhyasva samare vīro bhūtvā kauravanandana ||
Translation
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—“നരേശ്വരാ, കൗരവനന്ദനാ! ശത്രുക്കളെ ജയിക്ക, പ്രജയെ രക്ഷിക്ക, നാനാവിധ ക്രതുക്കളാൽ യജ്ഞങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്ക, ധർമ്മം ആവശ്യപ്പെടുമ്പോൾ സമരഭൂമിയിൽ വീരനായി യുദ്ധം ചെയ്യുക.”
Word by Word
शत्रून्enemies
शत्रून्:
Karma
TypeNoun
Rootशत्रु
FormMasculine, Accusative, Plural
जयconquer (you)
जय:
Karta
TypeVerb
Rootजि
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
प्रजाःsubjects, people
प्रजाः:
Karma
TypeNoun
Rootप्रजा
FormFeminine, Accusative, Plural
रक्षprotect (you)
रक्ष:
Karta
TypeVerb
Rootरक्ष्
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
यजस्वperform sacrifice (for yourself/regularly)
यजस्व:
Karta
TypeVerb
Rootयज्
FormImperative, Second, Singular, Atmanepada
क्रतुभिःby sacrifices, with rites
क्रतुभिः:
Karana
TypeNoun
Rootक्रतु
FormMasculine, Instrumental, Plural
नृपO king
नृप:
TypeNoun
Rootनृप
FormMasculine, Vocative, Singular
युध्यस्वfight (you)
युध्यस्व:
Karta
TypeVerb
Rootयुध्
FormImperative, Second, Singular, Atmanepada
समरेin battle
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर
FormMasculine, Locative, Singular
वीरःa hero, brave one
वीरः:
Karta
TypeNoun
Rootवीर
FormMasculine, Nominative, Singular
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
TypeVerb
Rootभू
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada-derived
कौरवनन्दनO delight of the Kauravas
कौरवनन्दन:
TypeNoun
Rootकौरव-नन्दन
FormMasculine, Vocative, Singular
नरेश्वरO lord of men (king)
नरेश्वर:
TypeNoun
Rootनर-ईश्वर
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaK
Kauravanandana (Kuru prince)N
nṛpa (king)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes