Shloka 15
ऋत्विग्धर्मः, दक्षिणा-न्यायः, तपसः परमार्थः
Ritvij-Dharma, the Norm of Dakṣiṇā, and the Higher Meaning of Tapas
पुमान् यज्ञश्न सोमश्च न्यायवृत्तो यदा भवेत् | अन्यायवृत्त: पुरुषो न परस्य न चात्मन:,यज्ञकर्ता पुरुष, यज्ञ और सोमरस--ये तीनों जब न्याय-सम्पन्न होते हैं तब यज्ञका यथार्थरूपसे सम्पादन होता है। अन्यायपरायण पुरुष न दूसरेका भला कर सकता है, न अपना ही
pumān yajñaśna somaś ca nyāyavṛtto yadā bhavet | anyāyavṛttaḥ puruṣo na parasya na cātmanaḥ ||
യജ്ഞം ചെയ്യുന്ന പുരുഷൻ, യജ്ഞം, സോമരസം—ഈ മൂന്നും ന്യായത്തിലും സദാചാരത്തിലും സ്ഥാപിതമായാൽ യജ്ഞം യഥാർത്ഥമായി സിദ്ധിക്കുന്നു. അന്യായത്തിൽ ആസക്തനായ മനുഷ്യൻ മറ്റൊരാളിനും തനിക്കും നന്മ ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Ritual action becomes genuinely fruitful only when it is grounded in justice and ethical conduct; unrighteous behavior undermines both social good and personal welfare.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma, Bhishma explains to the listener that the integrity of a sacrifice depends on the moral rectitude of all involved—sacrificer, participants, and the Soma offering—while condemning the futility of unjust conduct.