Shloka 9
राजधर्मः—प्रजापालनं दानयज्ञश्च
Royal Duty—Protection of Subjects, Generosity, and Sacrificial Discipline
Devanagari script
अप्याहुः सर्वमेवेति भूयो5र्धमिति निश्चय: । कर्मण: पृथिवीपाल नृशंसो5नृतवागपि,पृथ्वीपते! कुछ लोगोंका मत है कि उपर्युक्त अवस्थामें राजाको पूरे पापका भागी होना पड़ता है, और कुछ लोगोंका यह निश्चय है कि उसको आधा पाप लगता है। ऐसा राजा क्रूर और मिथ्यावादी समझा जाता है
Translation
പൃഥിവീപാലാ! ചിലർ പറയുന്നു—ഇത്തരം അവസ്ഥയിൽ രാജാവ് മുഴുവൻ പാപത്തിനും പങ്കാളിയാകുന്നു; മറ്റുചിലരുടെ നിശ്ചയം—അവനു പകുതി പാപം മാത്രമേ ബാധിക്കൂ. അത്തരം രാജാവ് ക്രൂരനും അസത്യവാക്യനും എന്നും കരുതപ്പെടുന്നു.
Word by Word
अपिalso, even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
आहुःthey say
आहुः:
TypeVerb
Rootअह् (ब्रू/वद्-अर्थे)
FormPerfect (लिट्), 3, Plural, Parasmaipada
सर्वम्all, entire
सर्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Accusative, Singular
एवindeed, only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
इतिthus (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
भूयःagain; rather; more
भूयः:
TypeIndeclinable
Rootभूयस्
अर्धम्half
अर्धम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्ध
FormNeuter, Accusative, Singular
इतिthus (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
निश्चयःdecision, settled view
निश्चयः:
Karta
TypeNoun
Rootनिश्चय
FormMasculine, Nominative, Singular
कर्मणःof the act/deed (esp. wrongdoing here)
कर्मणः:
TypeNoun
Rootकर्मन्
FormNeuter, Genitive, Singular
पृथिवीपालO protector of the earth (king)
पृथिवीपाल:
TypeNoun
Rootपृथिवीपाल
FormMasculine, Vocative, Singular
नृशंसःcruel, ruthless
नृशंसः:
Karta
TypeAdjective
Rootनृशंस
FormMasculine, Nominative, Singular
अनृतवाक्speaking untruth; liar
अनृतवाक्:
Karta
TypeAdjective
Rootअनृतवाच्
FormMasculine, Nominative, Singular
अपिalso, even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
पृथ्वीपतेO lord of the earth (king)
पृथ्वीपते:
TypeNoun
Rootपृथ्वीपति
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes