Shloka 31
राजधर्मः—प्रजापालनं दानयज्ञश्च
Royal Duty—Protection of Subjects, Generosity, and Sacrificial Discipline
दानेनान्यं बलेनान्यमन्यं सूनूृतया गिरा । सर्वतः प्रतिगृह्नीयादू राज्यं प्राप्पेह धार्मिक:,धर्मात्मा राजा राज्य पानेके अनन्तर किसीको दानसे, किसीको बलसे और किसीको मधुर वाणीद्वारा सब ओरसे अपने वशमें कर ले
dānenānyaṃ balenānyam anyaṃ sūnṛtayā girā | sarvataḥ pratigṛhṇīyād rājyaṃ prāpyeha dhārmikaḥ ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—രാജ്യം ലഭിച്ച ശേഷം ധർമ്മാത്മാവായ രാജാവ് ചിലരെ ദാനത്തിലൂടെ, ചിലരെ ബലത്തിലൂടെ, മറ്റുചിലരെ മധുരവും സത്യവുമായ വാക്കുകളിലൂടെ—ഇങ്ങനെ എല്ലാദിക്കുകളിലും ജനങ്ങളെ തന്റെ അധീനതയിൽ വരുത്തണം।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A dharmic ruler governs by appropriate means: generosity to secure goodwill, strength to restrain wrongdoing and protect order, and gentle truthful speech to persuade—thus integrating compassion, authority, and ethical communication.
In the Śānti Parva’s instruction on rājadharma, Bhīṣma advises the king on practical governance after attaining sovereignty: consolidate rule by winning different people through gifts, force when necessary, and courteous truthful words.