Previous Verse
Next Verse

Shloka 67

Daṇḍanīti and the King as the Cause of Yuga-Order (दण्डनीतिः राजधर्मश्च युगकारणत्वम्)

षाड्गुण्यमिति यत्‌ प्रोक्तं तन्निबोध युधिष्ठिर । संधानासनमित्येव यात्रासंधानमेव च,युधिष्ठिर! इनमेंसे जो छः गुण कहे गये हैं, उनका परिचय सुनो, शत्रुसे संधि करके शान्तिसे बैठ जाना, शत्रुपर चढ़ाई करना, वैर करके बैठे रहना, शत्रुको डरानेके लिये आक्रमणका प्रदर्शनमात्र करके बैठ जाना, शत्रुओंमें भेद डलवा देना तथा किसी दुर्ग या दुर्जय राजाका आश्रय लेना

ṣāḍguṇyam iti yat proktaṃ tan nibodha yudhiṣṭhira | sandhānāsanam ity eva yātrā-sandhānam eva ca |

ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—യുധിഷ്ഠിരാ, ‘ഷാഡ്ഗുണ്യം’ എന്നു പറയപ്പെടുന്നതു മനസ്സിലാക്കുക. ശത്രുവുമായി സന്ധി ചെയ്ത് ശാന്തിയായി ഇരിക്കുക, ശത്രുവിനെതിരെ യാത്ര (അഭിയാനം) നടത്തുക, കൂടാതെ സന്ധിയും യാത്രയും ചേർന്ന തന്ത്രസമന്വയം—ഇവയാണ് രാജനീതിയുടെ ഉപായങ്ങൾ.

षाड्गुण्यम्the sixfold policy (six measures)
षाड्गुण्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootषाड्गुण्य
FormNeuter, Nominative, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
यत्which
यत्:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative, Singular
प्रोक्तम्said, declared
प्रोक्तम्:
TypeVerb
Rootप्र+वच्
FormPast passive participle (क्त), Neuter, Nominative, Singular
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
निबोधunderstand, learn
निबोध:
TypeVerb
Rootनि+बुध्
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
युधिष्ठिरO Yudhiṣṭhira
युधिष्ठिर:
Sampradana
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Vocative, Singular
संधानmaking peace, alliance
संधान:
TypeNoun
Rootसंधान
FormNeuter, Nominative, Singular
आसनम्sitting still (remaining quiet)
आसनम्:
TypeNoun
Rootआसन
FormNeuter, Nominative, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
यात्राmarching, expedition
यात्रा:
TypeNoun
Rootयात्रा
FormFeminine, Nominative, Singular
संधानम्making peace, alliance
संधानम्:
TypeNoun
Rootसंधान
FormNeuter, Nominative, Singular
एवalso/indeed
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
and
:
TypeIndeclinable
Root

भीष्म उवाच

B
Bhishma
Y
Yudhishthira