Shloka 20
Daṇḍanīti and the King as the Cause of Yuga-Order (दण्डनीतिः राजधर्मश्च युगकारणत्वम्)
यात्रामाज्ञापयेद् वीर: कल्य: पुष्टबल: सुखी । पूर्व कृत्वा विधान च यात्रायां नगरे तथा,यदि शत्रुपर चढ़ाई करनेकी इच्छा हो तो पहले उसके बलाबलके बारेमें अच्छी तरह पता लगा लेना चाहिये। यदि वह मित्रहीन, सहायकों और बन्धुओंसे रहित, दूसरोंके साथ युद्धमें लगा हुआ, प्रमादमें पड़ा हुआ तथा दुर्बल जान पड़े और इधर अपनी सैनिक शक्ति प्रबल हो तो युद्धनिपुण, सुखके साधनोंसे सम्पन्न एवं वीर राजाको उचित है कि अपनी सेनाको यात्राके लिये आज्ञा दे दे। पहले अपनी राजधानीकी रक्षाका प्रबन्ध करके शत्रुपर आक्रमण करना चाहिये
yātrām ājñāpayet vīraḥ kalyaḥ puṣṭabalaḥ sukhī | pūrvaṃ kṛtvā vidhānaṃ ca yātrāyāṃ nagare tathā ||
സമർത്ഥനും ആരോഗ്യവാനും ശക്തിസമ്പന്നനും സൗഖ്യസാധനങ്ങളാൽ സമൃദ്ധനുമായ വീരരാജാവ് ആദ്യം നഗര-രാജ്യത്തിന്റെ സുരക്ഷയ്ക്കുള്ള യുക്തമായ ക്രമീകരണം നടത്തി, അതിന് ശേഷം മാത്രമേ യാത്ര (അഭിയാനം) ആജ്ഞാപിക്കാവൂ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler should not rush into war: he must first ensure readiness—especially the security and administration of his own capital and realm—and only then order a campaign, acting from strength and proper provision rather than impulse.
In the Śānti Parva’s instruction on royal duty, Bhīṣma counsels the king on when to initiate a military march: after making prior arrangements and safeguarding the city, the king may command the army to set out.