Shloka 1
Daṇḍanīti and the King as the Cause of Yuga-Order (दण्डनीतिः राजधर्मश्च युगकारणत्वम्)
(दाक्षिणात्य अधिक पाठका १ श्लोक मिलाकर कुल ६२ “लोक हैं।) भीकम (2 अमान एकोनसप्ततितमो<ध्याय: राजाके प्रधान कर्तव्योंका तथा दण्डनीतिके द्वारा युगोंके निर्माणका वर्णन युधिछिर उवाच पार्थिवेन विशेषेण कि कार्यमवशिष्यते । कथं रक्ष्यो जनपद: कथं जेयाश्लू शत्रव:,युधिष्ठिरने पूछा--पितामह! राजाके द्वारा विशेष रूपसे पालन करने योग्य और कौन-सा कार्य शेष है? उसे गाँवोंकी रक्षा कैसे करनी चाहिये और शत्रुओंको किस प्रकार जीतना चाहिये?
Yudhiṣṭhira uvāca | pārthivena viśeṣeṇa kiṁ kāryam avaśiṣyate | kathaṁ rakṣyo janapadaḥ kathaṁ jeyāś ca śatravaḥ ||
യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—പിതാമഹാ! രാജാവിന് പ്രത്യേകമായി ഇനി ഏത് കർത്തവ്യം ശേഷിക്കുന്നു? ജനപദവും ഗ്രാമങ്ങളും എങ്ങനെ സംരക്ഷിക്കണം? ശത്രുക്കളെ ഏതു മാർഗ്ഗത്തിൽ ജയിക്കണം?
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames rājadharma as a moral and practical responsibility: a king must prioritize the protection of the janapada (people and territory) and employ disciplined policy (daṇḍanīti) to restrain threats and secure peace.
In Śānti Parva, Yudhiṣṭhira continues his inquiry into kingship. Addressing Bhīṣma as ‘Grandfather,’ he asks for concrete guidance on what remains essential for a ruler—how to safeguard the realm and how to prevail over enemies.