Shloka 41
राज्ञोऽभिषेकः, अराजकदोषः, दण्डधारणस्य आवश्यकता
Royal Consecration, the Fault of Kinglessness, and the Necessity of Enforcement
वने चरन्ति ये धर्ममाश्रमेषु च भारत । रक्षणात् तच्छतगुणं धर्म प्राप्रोति पार्थिव:
vane caranti ye dharmam āśrameṣu ca bhārata | rakṣaṇāt tacchata-guṇaṃ dharmaṃ prāpnoti pārthivaḥ ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ഭാരതാ! വനത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുകയും വിവിധ ആശ്രമങ്ങളിൽ വസിക്കുകയും ചെയ്ത് തത്തത്താശ്രമധർമ്മം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവരെ രാജാവ് സംരക്ഷിച്ചാൽ, അവരുടെ ധർമ്മഫലത്തിൽ നൂറുമടങ്ങ് പങ്കിന് അർഹനാകുന്നു; കാരണം ധർമ്മനിഷ്ഠരെയും അവരുടെ ആചാരമര്യാദയെയും കാക്കുന്നതുതന്നെ പരമ രാജധർമ്മമാണ്।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A king gains immense religious merit not only by personal austerity but especially by protecting those who live by dharma—forest-dwellers, ascetics, and residents of āśramas. Protection (rakṣaṇa) is presented as a central pillar of rājadharma, yielding a ‘hundredfold’ share of the merit generated by the protected.
In the Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on the duties of kingship after the war. Here he emphasizes that the ruler’s ethical responsibility is to safeguard dharmic communities and institutions; by ensuring their security and continuity, the king partakes greatly in their spiritual merit.