Shloka 36
Āśrama-dharma: Duties of the Four Life-Stages (आश्रमधर्मः)
शूद्रेण तु न हातव्यो भर्ता कस्याज्चिदापदि । अतिरेकेण भर्तव्यो भर्ता द्रव्यपरिक्षये
śūdreṇa tu na hātavyo bhartā kasyācid āpadi | atirekeṇa bhartavyo bhartā dravya-parikṣaye ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ഏതു ആപത്തിലും ശൂദ്രൻ തന്റെ യജമാനനെ ഉപേക്ഷിക്കുകയോ ഹാനിപ്പെടുത്തുകയോ ചെയ്യരുത്. പ്രത്യേകിച്ച് യജമാനന്റെ ധനം ക്ഷയിച്ചാൽ, അതിലും അധികം ശ്രദ്ധയോടെ അവനെ പോറ്റി പരിപാലിക്കണം.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches steadfast duty: a servant (here, a Śūdra) should not forsake his master in crisis, and should instead provide heightened support, especially when the master’s resources are depleted.
In the Śānti Parva’s dharma-instruction setting, Bhīṣma is laying down norms of conduct and social obligations, specifying how service should intensify when the master faces adversity or loss of wealth.