Shloka 57
अलब्धलाभो लब्धस्य तथैव च विवर्धनम् | प्रदानं च विवृद्धस्य पात्रेभ्यो विधिवत्तत:,भाँति-भाँतिकी दुश्चेष्ठा, अपने सेवकोंकी जीविकाका विचार, सबके प्रति सशडक रहना, प्रमादका परित्याग करना, अप्राप्त वस्तुको प्राप्त करना, प्राप्त हुई वस्तुको सुरक्षित रखते हुए उसे बढ़ाना और बढ़ी हुई वस्तुका सुपात्रोंको विधिपूर्वक दान देना--यह धनका पहला उपयोग है। धर्मके लिये धनका त्याग उसका दूसरा उपयोग है, कामभोगके लिये उसका व्यय करना तीसरा और संकट-निवारणके लिये उसे खर्च करना उसका चौथा उपयोग है। इन सब बातोंका उस ग्रन्थमें भलीभाँति वर्णन किया गया है
Bhīṣma uvāca: alabdhalābho labdhasya tathaiva ca vivardhanam | pradānaṃ ca vivṛddhasya pātrebhyo vidhivattataḥ ||
ആദ്യം ലഭിക്കാത്തത് നേടാൻ ശ്രമിക്കണം; ലഭിച്ചതിനെ സംരക്ഷിച്ച് വർധിപ്പിക്കണം; ധനം വർധിച്ചാൽ വിധിപൂർവ്വം യോഗ്യപാത്രങ്ങൾക്ക് ദാനം ചെയ്യണം—ഇതാണ് ധനത്തിന്റെ ആദ്യവും പ്രധാനവുമായ വിനിയോഗം.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Wealth should be handled ethically through a disciplined sequence: acquire what is lacking, safeguard what is acquired, increase it responsibly, and finally give the increased wealth properly to worthy recipients.
In Shanti Parva, Bhishma instructs the listener on righteous conduct and statecraft; here he outlines a normative policy for managing wealth, emphasizing orderly acquisition, preservation, growth, and rule-governed charity.