Shloka 54
Varṇa-dharma and Rājadharma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry and Bhīṣma’s Normative Outline (वर्णधर्म-राजधर्म-प्रश्नोत्तरम्)
अभृतानां च भरणं भृतानां चान्ववेक्षणम् । अर्थस्य काले दानं च व्यसने चाप्रसज्धिता
abhṛtānāṃ ca bharaṇaṃ bhṛtānāṃ cānvavekṣaṇam | arthasya kāle dānaṃ ca vyasane cāprasajdhitā
ധർമ്മനിഷ്ഠനായ ഗൃഹസ്ഥന്റെ കടമകൾ—പോഷണം ലഭിക്കാത്തവരെ പോഷിക്കുക, താൻ ഏറ്റെടുത്തവരെ പരിചരിച്ച് നോക്കുക, യുക്തമായ സമയത്ത് ധനം ദാനം ചെയ്യുക, കൂടാതെ ദുരിതകാലത്തും അചഞ്ചലനായി വ്യസനങ്ങളിൽ കുടുങ്ങാതിരിക്കുക.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma defines practical dharma as responsible care: provide for those who lack support, continue attentive oversight of dependents, give wealth as charity at the proper time, and maintain steady judgment without panic or moral compromise during adversity.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma after the war, Bhishma is advising Yudhishthira on ethical governance and household conduct, listing concrete virtues that sustain social order—maintenance of dependents, vigilant care, timely generosity, and composure in crisis.