Shloka 2
शोकाकुल-युधिष्ठिरं प्रति कुन्त्याः कालोचितोपदेशः | Kuntī’s Timely Counsel to the Grief-Stricken Yudhiṣṭhira
त॑ दीनमनसं वीर॑ शोकोपहतमातुरम् । निःश्वसन्तं यथा नागं पर्यश्रुनयनं तथा,उनका मन बहुत दुखी हो गया। वे शोकके मारे व्याकुल हो सर्पकी भाँति लंबी साँस खींचने लगे। उनकी आँखोंसे आँसू बहने लगा। वीर युधिष्ठिरकी ऐसी अवस्था देख कुन्तीके सारे अंगोंमें शोक व्याप्त हो गया। वे दुःखसे अचेत-सी हो गयीं और मधुर वाणीमें समयके अनुसार अर्थभरी बात कहने लगीं--
taṁ dīna-manasaṁ vīraṁ śokopahatam āturam | niḥśvasantaṁ yathā nāgaṁ paryaśru-nayanaṁ tathā ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ആ വീരന്റെ മനസ് ദീനമായി; ശോകം കൊണ്ടു തകർന്നു അവൻ വ്യാകുലനായി. നാഗംപോലെ ദീർഘനിശ്വാസം വിട്ടു; കണ്ണുകൾ കണ്ണീരാൽ നിറഞ്ഞു. യുധിഷ്ഠിരന്റെ ആ അവസ്ഥ കണ്ടപ്പോൾ കുന്തിയുടെ ശരീരമൊട്ടാകെ ശോകം പടർന്നു; ദുഃഖത്തിൽ മൂർച്ചിച്ചവളെപ്പോലെയായിട്ടും അവൾ മധുരവാണിയിൽ കാലോചിതവും അർത്ഥസമ്പന്നവുമായ വചനങ്ങൾ പറയാൻ തുടങ്ങി.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames grief as a powerful, embodied force that can overwhelm even a righteous hero; it prepares the ground for ethical counsel—how one should respond to sorrow with timely, meaningful speech and guidance rather than collapse into despair.
After the war, Yudhiṣṭhira is shown in acute sorrow—sighing and weeping. Observing this, Kuntī herself is overcome with grief, yet she begins to speak gently and appropriately, signaling the start of consolatory and dharma-oriented instruction.