Shloka 5
सप्ताड्ुस्य च राज्यस्य विपरीतं य आचरेत् । गुरुर्वा यदि वा मित्र प्रतिहन्तव्य एव सः,राज्यके सात अड़ हैं--राजा, मन्त्री, मित्र, खजाना, देश, दुर्ग और सेना। जो इन सात अड़ोंसे युक्त राज्यके विपरीत आचरण करे, वह गुरु हो या मित्र, मार डालनेके ही योग्य है
saptāṅgasya ca rājyasya viparītaṃ ya ācaret | gurur vā yadi vā mitra pratihantavya eva saḥ ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു— രാജ്യത്തിന് ഏഴ് അംശങ്ങളുണ്ട്—രാജാവ്, മന്ത്രി, മിത്രം, കോശം, ദേശം, ദുർഗം, സേന. ഈ ഏഴ് അംശങ്ങളാൽ സമ്പന്നമായ രാജ്യത്തിന്റെ ഹിതത്തിന് വിരുദ്ധമായി ആരെങ്കിലും പ്രവർത്തിച്ചാൽ, അവൻ ഗുരുവായാലും മിത്രമായാലും—അവൻ ശിക്ഷാർഹൻ; ആവശ്യമെങ്കിൽ വധാർഹനുമാണ്.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The welfare of the state and the maintenance of rajadharma override private relationships: anyone who acts against the proper order of a well-constituted kingdom—even a guru or friend—must be decisively restrained, even to the point of lethal punishment.
In the Shanti Parva’s instruction on kingship, Bhishma is advising Yudhishthira on governance and security. He emphasizes that threats to the state’s foundational elements must be met firmly, without favoritism based on personal bonds.