Shloka 7
Bhīṣma’s Hymn to Viṣṇu and Kṛṣṇa’s Criteria for Divine Self-Disclosure
दिवं ते शिरसा व्याप्तं पद्धयां देवी वसुन्धरा । दिशो भुजा रविश्वक्षुवीर्ये शुक्र: प्रतिष्ठित:,स्वर्गलोेक आपके मस्तकसे और वसुन्धरा देवी आपके पैरोंसे व्याप्त हैं। दिशाएँ आपकी भुजाएँ हैं। सूर्य नेत्र हैं और शुक्राचार्य आपके वीर्यमें प्रतिष्ठित हैं
divaṃ te śirasā vyāptaṃ pṛthivyāṃ devī vasundharā | diśo bhujā raviś cakṣuḥ vīrye śukraḥ pratiṣṭhitaḥ ||
നിങ്ങളുടെ ശിരസ്സാൽ സ്വർഗ്ഗലോകം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു; നിങ്ങളുടെ പാദങ്ങളാൽ ദേവി വസുന്ധരയും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ദിക്കുകൾ നിങ്ങളുടെ ഭുജങ്ങൾ; സൂര്യൻ നിങ്ങളുടെ നേത്രം; ശുക്രൻ നിങ്ങളുടെ വീര്യത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിതനാണ്.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a vision of rulership and personhood aligned with cosmic dharma: the ideal being (often a king or exalted figure) is praised as embodying the world’s structure—heaven above, earth below, directions as arms, sun as eye—suggesting that ethical authority must uphold and mirror the sustaining order of the universe.
Bhīṣma is speaking in Śānti Parva and offers a lofty, cosmological praise (a universal-form style description) of the person addressed, mapping cosmic elements onto that figure’s body to emphasize grandeur, legitimacy, and the responsibility to maintain dharma.