Shloka 13
Kurukṣetra-anudarśanam — Rāma-hradāḥ and the Question of Kṣatra Continuity (शान्ति पर्व, अध्याय ४८)
Devanagari script
महता रथयुद्धेन कोटिश: क्षत्रिया हता: । तथाभूच्च मही कीर्णा क्षत्रियैर्वदतां वर,वक्ताओंमें श्रेष्ठ श्रीकृष्ण! महारथयुद्धके द्वारा जब करोड़ों क्षत्रिय मारे गये होंगे, उस समय उनकी लाशोंसे यह सारी पृथ्वी ढक गयी होगी
Transliteration
yudhiṣṭhira uvāca | mahatā rathayuddhena koṭiśaḥ kṣatriyā hatāḥ | tathābhūc ca mahī kīrṇā kṣatriyair vadatāṃ vara |
Translation
യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു— ഹേ വക്താക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠാ! ആ മഹാ രഥയുദ്ധത്തിൽ കോടിക്കണക്കിന് ക്ഷത്രിയർ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ, ഈ ഭൂമി ക്ഷത്രിയരുടെ ശവങ്ങളാൽ ചിതറിക്കിടന്ന് മൂടപ്പെട്ടിരിക്കണം.
Word by Word
महताby/with great
महता:
Karana
TypeAdjective
Rootमहत्
FormNeuter, Instrumental, Singular
रथयुद्धेनby chariot-battle
रथयुद्धेन:
Karana
TypeNoun
Rootरथयुद्ध
FormNeuter, Instrumental, Singular
कोटिशःin crores; by tens of millions
कोटिशः:
TypeIndeclinable
Rootकोटि
क्षत्रियाःKshatriyas (warriors)
क्षत्रियाः:
Karta
TypeNoun
Rootक्षत्रिय
FormMasculine, Nominative, Plural
हताःslain
हताः:
TypeVerb
Rootहन्
FormMasculine, Nominative, Plural, क्त (past passive participle)
तथाthus; in that manner
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
अभूत्became; was
अभूत्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect (लङ्), 3, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
महीthe earth
मही:
Karta
TypeNoun
Rootमही
FormFeminine, Nominative, Singular
कीर्णाcovered; strewn
कीर्णा:
TypeVerb
Rootकॄ
FormFeminine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
क्षत्रियैःwith/by the Kshatriyas
क्षत्रियैः:
Karana
TypeNoun
Rootक्षत्रिय
FormMasculine, Instrumental, Plural
वदताम्of speakers; of those who speak
वदताम्:
TypeVerb
Rootवद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural, शतृ (present active participle)
वरO best/excellent one
वर:
TypeAdjective
Rootवर
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
युधिछिर उवाच
Characters & Entities
Y
YudhiṣṭhiraK
KṣatriyasM
Mahī (Earth)R
Ratha (chariot)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes