Shloka 1
#दघ2८5-> (9) शीला - 'उज्छ: कणश आदानं कणिशाद्यर्जनं शिलम् ।' कटे हुए खेतसे वहाँ गिरे हुए अन्नके दाने बीनकर लाना अथवा बाजार उठ जानेपर वहाँ बिखरे हुए अनाजके एक-एक दानेको बीन लाना “उज्छ” कहलाता है। इसी तरह धान, गेहूँ और जौ आदिकी बाल बीनकर लाना 'शिल' कहा गया है। चतुःषष्टर्याधिकत्रिशततमो< ध्याय: ब्राह्मगका नागराजसे बातचीत करके और उज्छव्रतके पालनका निश्चय करके अपने घरको जानेके लिये नागराजसे विदा माँगना ब्राह्मण उवाच आश्चर्य नात्र संदेह: सुप्रीतो5स्मि भुजड़रम । अन्वर्थोपगतैर्वाक्यि: पन्थानं चास्मि दर्शित:
Āścaryaṁ nātra saṁdehaḥ, suprīto ’smi bhujaṅgama; anvarthopagatair vākyaiḥ panthānaṁ cāsmi darśitaḥ.
ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നാഗരാജാ, ഇതിൽ അത്ഭുതവും ഇല്ല, സംശയവും ഇല്ല. ഹേ ഭുജംഗമേ, ഞാൻ അത്യന്തം പ്രസന്നനാണ്. ലക്ഷ്യത്തോടൊത്ത യഥാർത്ഥ വചനങ്ങളാൽ നീ എനിക്ക് മാർഗവും കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
The verse highlights receptivity to good counsel: when guidance is meaningful and aligned with its purpose (anvārtha), it can ‘show the path’—i.e., clarify the right course of dharma and practice.
The Brahmin addresses the serpent king with gratitude, saying he has no doubt and feels pleased, because the serpent’s well-chosen words have indicated the proper path forward (in context, the Brahmin’s resolve regarding his vow/practice and his departure).