Shloka 3

Devanagari script

सो5भिगम्य यथान्यायं नागायतनमर्थवित्‌ | प्रोक्ततानहमस्मीति भो:शब्दालंकृतं वच:,अपने उद्देश्यको ठीक-ठीक समझनेवाला वह ब्राह्मण विधिपूर्वक यात्रा करके नागके घरपर जा पहुँचा। घरके द्वारपर पहुँचकर उसने “भो:' शब्दसे विभूषित वचन बोलते हुए पुकार लगायी--*कोई है? मैं यहाँ द्वारपर आया हूँ

Transliteration

so 'bhigamya yathānyāyaṃ nāgāyatanam arthavit | proktatān aham asmīti bhoḥ-śabdālaṅkṛtaṃ vacaḥ ||

Translation

ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു— തന്റെ ഉദ്ദേശ്യം വ്യക്തമായി ഗ്രഹിച്ച ആ ജ്ഞാനി യഥാവിധി മുന്നേറി നാഗന്റെ വാസസ്ഥലത്തിലെത്തി. വാതിലിനരികെ എത്തി ‘ഭോഃ’ എന്ന ആദരസംബോധനയാൽ അലങ്കരിച്ച വിനീതവചനങ്ങളോടെ— “ആരെയെങ്കിലും ഉണ്ടോ? ഞാൻ വാതിലിൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു” എന്നു വിളിച്ചു.

Word by Word

सःhe

अभिगम्यhaving approached

यथाas, according to

अन्यायम्injustice (improperly)

नागायतनम्the serpent's abode/house

अर्थवित्knower of the purpose/meaning

प्रोक्तsaid/uttered

तान्those (persons)

अहम्I

अस्मिam

इतिthus (quotative)

भोःO! (vocative particle)

शब्दwith the word/sound

अलङ्कृतम्adorned

वचःspeech, utterance

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhīṣma

a brāhmaṇa (wise man)

Nāga

Nāgāyatana (dwelling of the Nāga)

doorway/gate

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes