Shloka 3
Adhyāya 352: Brāhmaṇa–Nāga Saṃvāda — Uñchavrata-niścaya
Dialogue and the Resolve to Practice Uñchavrata
बहूनां पुरुषाणां च यथैका योनिरुच्यते । तथा त॑ पुरुष विश्व व्याख्यास्थामि गुणाधिकम्,बहुत-से पुरुषोंकी उत्पत्तिका स्थान एक ही पुरुष कैसे बताया जाता है? यह समझानेके लिये आत्मज्ञानी, तपस्वी, जितेन्द्रिय एवं वन्दनीय परमर्षि गुरु व्यासजीको नमस्कार करके मैं तुम्हारे सामने अधिक गुणशाली विश्वात्मा पुरुषकी व्याख्या करूँगा
vaiśampāyana uvāca |
bahūnāṃ puruṣāṇāṃ ca yathaikā yonir ucyate |
tathā taṃ puruṣaṃ viśva vyākhyāsthāmi guṇādhikam ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—അനേകം പുരുഷന്മാർക്കു ഒരേയൊരു ‘യോനി’ (ഉത്ഭവസ്ഥാനം) എന്നു പറയുന്നതുപോലെ, ഞാൻ നിനക്കു ഗുണാധികനും സർവ്വവ്യാപിയും ആയ ‘വിശ്വ-പുരുഷൻ’ (വിശ്വാത്മാവ്)യെ വിശദീകരിക്കും; അവനെയാണ് എല്ലാറ്റിന്റെയും മൂലമെന്നു പറയുന്നത്.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Many beings can be traced to a single ultimate source; the speaker prepares to expound the all-pervading Puruṣa (World-Self) as the common origin and superior principle behind multiplicity.
Vaiśampāyana transitions into a doctrinal explanation: he introduces an analogy (one source for many persons) and announces that he will now explain the supreme, all-pervading Puruṣa who underlies the universe.