Shloka 2
Prāyaścitta and Contextual Non-Culpability (प्रायश्चित्त-निमित्त-अदोषवाद)
एककालं तु भुञज्जीत चरन् भैक्ष्यं स्वकर्मकृत् कपालपाणि: खट्वाज़ी ब्रह्मचारी सदोत्थित:,यदि किसीने ब्रह्महत्या की हो तो वह भिक्षा मागकर एक समय भोजन करे, अपना सब काम स्वयं ही करे, हाथमें खप्पर और खाटका पाया लिये रहे, सदा ब्रह्मचर्यव्रतका पालन करे, उद्यमशील बना रहे, किसीके दोष न देखे, जमीन पर सोये और लोकमें अपना पापकर्म प्रकट करता रहे। इस प्रकार बारह वर्षतक करनेसे ब्रह्महत्यारा पापमुक्त हो जाता है
ekakālaṃ tu bhuñjīta caran bhaikṣyaṃ svakarmakṛt | kapālapāṇiḥ khaṭvāṅgī brahmacārī sadotthitaḥ ||
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—ബ്രഹ്മഹത്യ എന്ന മഹാപാപം ചെയ്തവൻ ഭിക്ഷാവൃത്തിയാൽ ജീവിച്ച്, ദിവസത്തിൽ ഒരിക്കൽ മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിക്കണം; ആവശ്യമായ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും സ്വയം ചെയ്യണം. കൈയിൽ കപാലപാത്രവും ഖട്വാങ്ഗവും ധരിച്ചു, ബ്രഹ്മചര്യവ്രതത്തിൽ അചഞ്ചലനായി നിലകൊള്ളണം; സദാ പരിശ്രമിയും നിയന്ത്രിതനുമായി, മറ്റുള്ളവരുടെ ദോഷം അന്വേഷിക്കാതെ, നിലത്ത് ശയിച്ച്, ലോകത്തിനു മുമ്പിൽ തന്റെ പാപകൃത്യം തുറന്നുപറഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കണം. ഇങ്ങനെ പന്ത്രണ്ടു വർഷം കഠിനപ്രായശ്ചിത്തം അനുഷ്ഠിച്ചാൽ ബ്രഹ്മഹത്യാപാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും.
व्यास उवाच
Educational Q&A
Even the gravest moral transgression is addressed within dharma through prāyaścitta: sustained austerity, humility (living on alms), self-discipline (celibacy, vigilance), and public accountability are presented as a path to purification and moral restoration.
Vyāsa is prescribing a formal expiatory regimen for a brahmahatyā offender: the person adopts an ascetic mode of life—begging, eating once daily, carrying ascetic emblems like the skull-bowl and staff, maintaining brahmacarya—and continues this for a long period (twelve years) to become free from the sin.