Shloka 12

Nāga–Nāgabhāryā Saṃvāda: Varṇa-Dharma, Gṛhastha-Discipline, and Mokṣa-Self-Inquiry

Mahābhārata 12.347

Devanagari script

नरनारायणावूचत॒ु: इमां हि धरणी पूर्व नष्टां सागरमेखलाम्‌ । गोविन्द उज्जहाराशु वाराहं रूपमास्थित:,नर-नारायण बोले--मुने! यह समुद्रसे घिरी हुई पृथ्वी पहले एकार्णवके जलनमें डूबकर अदृश्य हो गयी थी। उस समय भगवान्‌ गोविन्दने वराहरूप धारण करके शीघ्रतापूर्वक इसका उद्धार किया था

Transliteration

naranārāyaṇāv ūcatuḥ: imāṃ hi dharaṇīṃ pūrvaṃ naṣṭāṃ sāgaramekhalām | govinda ujjahārāśu varāhaṃ rūpam āsthitaḥ ||

Translation

നര-നാരായണർ പറഞ്ഞു—മുനേ! സമുദ്രമേഖലയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ഈ ഭൂമി പൂർവ്വം ഏകാർണവജലത്തിൽ മുങ്ങി അദൃശ്യമാകുകയായിരുന്നു. അപ്പോൾ ഗോവിന്ദൻ വരാഹരൂപം ധരിച്ചു വേഗത്തിൽ അവളെ ഉയർത്തി രക്ഷിച്ചു.

Word by Word

नरनारायणौNara and Narayana

ऊचतुःsaid

इमाम्this

हिindeed

धरणीम्earth

पूर्वम्formerly, earlier

नष्टाम्lost, disappeared

सागरमेखलाम्girdled by the ocean

गोविन्दःGovinda (Vishnu/Krishna)

उज्जहारlifted up, rescued

आशुquickly

वाराहम्boar (as), boar-like

रूपम्form

आस्थितःhaving assumed, having taken (up)

Speaker

नारद उवाच

Characters & Entities

Nara

Nārāyaṇa

Govinda (Viṣṇu/Kṛṣṇa)

Varāha (boar form)

Earth (Dharaṇī/Pṛthivī)

Ocean (Sāgara)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes