Shloka 89
Atithi-satkāra and the Consolation of Wise Counsel (अतिथिसत्कारः प्रज्ञानवचनस्य च पराश्वासनम्)
कपिर्वराह: श्रेष्ठश्न धर्मश्न॒ वृष उच्यते । तस्माद् वृषाकपिं प्राह कश्यपो मां प्रजापति:
kapir varāhaḥ śreṣṭhaś ca dharmajñaś ca vṛṣa ucyate | tasmād vṛṣākapiṁ prāha kaśyapo māṁ prajāpatiḥ ||
‘കപി’ എന്നത് വരാഹത്തെയും ‘ശ്രേഷ്ഠൻ’ എന്ന അർത്ഥത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു; ധർമ്മജ്ഞനായി അഗ്രഗണ്യനായവൻ ‘വൃഷ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു. അതുകൊണ്ട് പ്രജാപതി കശ്യപൻ എന്നെ ‘വൃഷാകപി’ എന്നു അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
तामिन्द्र उवाच गच्छ नहुषस्त्वया वाच्योथ<पूर्वेण मामृषियुक्तेन यानेन त्वमधिरूढ
Educational Q&A
The verse links true excellence with dharma-knowledge: one who is foremost and dharma-wise is metaphorically called a ‘vṛṣa’ (bull), i.e., a pillar of righteousness. Names and titles are shown to reflect ethical stature, not merely species or form.
A speaker explains the origin/justification of the epithet ‘Vṛṣākapi’: because a ‘kapi’ (monkey) and ‘varāha’ (boar), when exemplary and dharma-knowing, are termed ‘vṛṣa,’ Prajāpati Kaśyapa addressed the speaker by the compound name ‘Vṛṣākapi.’