Shloka 78
Atithi-satkāra and the Consolation of Wise Counsel (अतिथिसत्कारः प्रज्ञानवचनस्य च पराश्वासनम्)
निराशी: कर्मसंयुक्त: सत्त्वतश्नाप्पकल्मष: । सात्त्वतज्ञानदृष्टोडहं सत्त्वतामिति सात्त्वत:ः
nirāśīḥ karmasaṁyuktaḥ sattvataś cāpy akalmaṣaḥ | sāttvata-jñāna-dṛṣṭo 'haṁ sattvatām iti sāttvataḥ ||
(dhanañjaya! ahaṁ pūrvaṁ kadācid api sattvāc cyuto na bhūtaḥ | sattvaṁ matta eva utpannam iti manyasva | mama tat purātanaṁ sattvam asmin avatāra-kāle 'pi vidyate | sattva-kāraṇād eva ahaṁ pāpa-rahitaḥ niṣkāma-karmaṇi pravṛtto bhavāmi | bhagavat-prāpta-puruṣāṇāṁ sāttvata-jñānena (pañcarātrādi-vaiṣṇava-tantraiḥ) mama svarūpa-bodho bhavati | etaiḥ kāraṇaiḥ lokā māṁ “sāttvata” iti vadanti |)
ഞാൻ ആഗ്രഹരഹിതനായി കര്മ്മത്തില് ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോഴും, സത്ത്വത്തിന്റെ ബലത്താൽ പാപകല്മഷം എനിക്കു സ്പർശിക്കുകയില്ല. സാത്ത്വത-ജ്ഞാനത്തിലൂടെയാണ് എന്റെ സ്വരൂപം അറിയപ്പെടുന്നത്; അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ “സാത്ത്വതൻ” എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്. ഹേ ധനഞ്ജയാ! ഞാൻ ഒരിക്കലും സത്ത്വത്തിൽ നിന്ന് ച്യുതനായിട്ടില്ല. സത്ത്വം എന്നിൽ നിന്നുതന്നെ ഉദ്ഭവിച്ചതെന്ന് അറിക; എന്റെ ആ പുരാതന ശുദ്ധസത്ത്വം ഈ അവതാരകാലത്തും നിലനിൽക്കുന്നു. സത്ത്വം കൊണ്ടാണ് ഞാൻ നിഷ്കാമകര്മ്മത്തിൽ പ്രവൃത്തനായിരിക്കുമ്പോഴും പാപരഹിതനായി നിലകൊള്ളുന്നത്. ഭഗവത്പ്രാപ്തർ പാഞ്ചരാത്രാദി വൈഷ്ണവതന്ത്രരൂപ സാത്ത്വത-ജ്ഞാനത്തിലൂടെ എന്റെ തത്ത്വം ഗ്രഹിക്കുന്നു; അതിനാലാണ് ജനങ്ങൾ എന്നെ “സാത്ത്വതൻ” എന്നു പറയുന്നത്.
तामिन्द्र उवाच गच्छ नहुषस्त्वया वाच्योथ<पूर्वेण मामृषियुक्तेन यानेन त्वमधिरूढ
Educational Q&A
Purity (sattva) enables desireless action: one can remain actively engaged in karma while being free from craving and moral stain. The verse also links true understanding of the divine nature to sāttvata-jñāna—disciplined devotional knowledge—suggesting that ethical action and spiritual insight arise from the same inner clarity.
The speaker explains why he is called “Sāttvata”: he is inherently established in sattva, never deviates from it, and therefore acts without selfish desire and without sin. He further states that realized devotees comprehend his true form through Sāttvata-knowledge (associated with Vaiṣṇava traditions like the Pāñcarātra).