Shloka 58
Atithi-satkāra and the Consolation of Wise Counsel (अतिथिसत्कारः प्रज्ञानवचनस्य च पराश्वासनम्)
तच्छापादद्यापि क्षीयते सोमो<मावास्यान्तरस्थ: पौर्णमासीमात्रेडधिछितो मेघलेखाप्रतिच्छन्न॑ वपुर्दर्शयति मेघसदृशं वर्णमगमत् _तदस्य शशलक्ष्म विमलमभवत्
tacchāpād adyāpi kṣīyate somo ’māvāsyāntarasthaḥ; paurṇamāsī-mātreḍadhicchito meghalekhā-praticchannaṃ vapur darśayati; meghasadṛśaṃ varṇam agamat; tad asya śaśalakṣma vimalaṃ abhavat.
ആ ശാപത്തിന്റെ ഫലമായി സോമൻ (ചന്ദ്രൻ) ഇന്നും കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽ അമാവാസി വരെ ക്ഷയിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു; ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ പൗർണ്ണമി വരെ വർധിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. അവന്റെ വൃത്താകാര മണ്ടലം മേഘസദൃശമായ ശ്യാമരേഖകൊണ്ട് മറഞ്ഞതുപോലെ തോന്നുന്നു. അവന്റെ ദേഹത്തിലെ മുയൽ-ചിഹ്നം വ്യക്തവും നിർമ്മലവുമായി ദൃശ്യമാകുന്നു—മേഘംപോലെയുള്ള ശ്യാമവർണ്ണത്തോടെ।
तामिन्द्र उवाच गच्छ नहुषस्त्वया वाच्योथ<पूर्वेण मामृषियुक्तेन यानेन त्वमधिरूढ
Educational Q&A
Actions and moral transgressions can yield enduring consequences that shape the world’s order; the moon’s waxing and waning is presented as a visible, recurring reminder of accountability and the lasting force of a curse.
The speaker explains that due to a particular curse, Soma continually diminishes through the dark fortnight up to amāvāsyā and increases through the bright fortnight up to paurṇamāsī, and that the moon’s orb shows a cloud-dark streak and the clearly visible hare-mark.