Shloka 40

धर्मद्वारबहुत्वविमर्शः — Reflection on the Many ‘Doors’ of Dharma (Śānti-parva 342)

Devanagari script

आपो नारा इति प्रोक्ता आपो वै नरसूनव: । अयनं मम तत्‌ पूर्वमतो नारायणो हाहम्‌,नरसे उत्पन्न होनेके कारण जलको नार कहा गया है। वह नार (जल) पहले मेरा अयन (निवासस्थान) था; इसलिये ही मैं “नारायण” कहलाता हूँ

Transliteration

āpo nārā iti proktā āpo vai narasūnavaḥ | ayanaṃ mama tat pūrvam ato nārāyaṇo hy aham ||

Translation

ജലങ്ങളെ ‘നാരാ’ എന്നു പറയുന്നു; ജലങ്ങൾ നരന്റെ സന്താനങ്ങളാകയാൽ. പൂർവകാലത്ത് ആ ‘നാരാ’—ജലം—എന്റെ അയനം, എന്റെ നിവാസസ്ഥാനം ആയിരുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ ‘നാരായണൻ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.

Word by Word

आपःwaters

नाराः‘nārāḥ’ (called nāra-s)

इतिthus

प्रोक्ताःare said/called

आपःwaters

वैindeed

नरसूनवःsons/offspring of Nara

अयनम्abode/resting-place

ममof me/my

तत्that

पूर्वम्formerly/earlier

अतःtherefore/from that

नारायणःNārāyaṇa

अहम्I

Speaker

अर्जुन उवाच

Characters & Entities

Arjuna

Nara

Nārā (waters)

Nārāyaṇa

Verse Rasa (Emotional Essence)

Sandhi Notes