Shloka 58
Atithi-prāpti and the Brāhmaṇa’s Deliberation on Triadic Dharma (अतिथिप्राप्तिः धर्मत्रयविचारश्च)
Devanagari script
ततो5थ वरदो देवस्तान् सर्वानमरान् स्थितान् | अशरीरो बभाषेदं वाक्यं खस्थो महेश्वर:,यज्ञभाग निश्चित हो जानेपर उन वरदायक देवता महेश्वर नारायणदेवने आकाशमें बिना शरीरके ही स्थित हो वहाँ खड़े हुए उन समस्त देवताओंसे यह बात कही--
Transliteration
tato ’tha varado devas tān sarvān amarān sthitān | aśarīro babhāṣedaṃ vākyaṃ khastho maheśvaraḥ ||
Translation
അതിനുശേഷം യജ്ഞഭാഗങ്ങൾ നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, വരദായകനായ മഹേശ്വരൻ ആകാശസ്ഥനായി ശരീരരഹിതനായി നിലകൊണ്ട് അവിടെ സമവേതരായ എല്ലാ അമരന്മാരോടും ഈ വാക്കുകൾ അരുളിച്ചെയ്തു—
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
Formअव्यय
अथthen/now (next)
अथ:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअथ
Formअव्यय
वरदःboon-giving
वरदः:
Karta
TypeAdjective
Rootवरद
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
देवःthe god
देवः:
Karta
TypeNoun
Rootदेव
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तान्those (them)
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
सर्वान्all
सर्वान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
अमरान्immortals; gods
अमरान्:
Karma
TypeNoun
Rootअमर
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
स्थितान्standing, stationed
स्थितान्:
Karma
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) → स्थित (क्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
अशरीरःbodiless, without a body
अशरीरः:
Karta
TypeAdjective
Rootअ-शरीर
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
बभाषspoke
बभाष:
Karta
TypeVerb
Rootभाष् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन
इदम्this
इदम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वाक्यम्speech; statement
वाक्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाक्य
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
खस्थःstanding in the sky
खस्थः:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootख-स्थ
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
महेश्वरःMaheshvara; the Great Lord
महेश्वरः:
Karta
TypeNoun
Rootमहेश्वर
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaM
Maheśvara (Śiva)A
Amarāḥ (the gods)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes