Shloka 20
अहं चतुर्थ: शिष्यो वै पञ्चमश्न शुकः स्मृत: । सुमन्तु, जैमिनि, दृढ़तापूर्वक उत्तम व्रतका पालन करनेवाले पैल--इन तीनके सिवा व्यासजीका चौथा शिष्य मैं ही हूँ और पाँचवें शिष्य उनके पुत्र शुकदेव माने गये हैं ।। १९३ || एतान् समागतान् सर्वान् पञ्च शिष्यान् दमान्वितान्
ahaṃ caturthaḥ śiṣyo vai pañcamaś ca śukaḥ smṛtaḥ | sumantuḥ jaiminiḥ pailaś ca—ete trayo vinā—vyāsasya caturthaśiṣyo 'ham eva, pañcamaśiṣyaḥ punar asya putraḥ śukadevaḥ manyate || etān samāgatān sarvān pañca śiṣyān damānvitān ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ഞാൻ നാലാമത്തെ ശിഷ്യനായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; അഞ്ചാമത്തെ ശിഷ്യൻ ശുകനെന്നു പ്രസിദ്ധൻ. സുമന്തു, ജൈമിനി, ഉത്തമവ്രതം ദൃഢമായി അനുഷ്ഠിച്ച പൈല—ഈ മൂന്നുപേരൊഴികെ വ്യാസന്റെ നാലാമത്തെ ശിഷ്യൻ ഞാൻ തന്നേ; അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുത്രൻ ശുകദേവൻ അഞ്ചാമനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. പിന്നെ അദ്ദേഹം, ഒരുമിച്ചുകൂടിയ ആ അഞ്ചു ശിഷ്യരും ദമനസമ്പന്നരായിരുന്നുവെന്ന് പറഞ്ഞു.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes the authority of disciplined teacher–student succession: sacred knowledge is preserved through a recognized lineage marked by vows (vrata) and self-restraint (dama), not merely by personal claim.
Vaiśaṃpāyana identifies himself within Vyāsa’s circle of disciples, naming the five principal students—Sumantu, Jaimini, Paila, himself, and Śukadeva—and notes their disciplined character as the basis for reliable transmission.