Shloka 11
इसके सिवा ब्रह्मा, रुद्”र और बलासुरका वध करनेवाले सामर्थ्यशाली इन्द्र एवं सूर्य, तारापति चन्द्रमा, वायु, अग्नि, वरुण, आकाश, पृथ्वी तथा जो अवशिष्ट देवता बताये गये हैं, वे सब कया परमात्माके रचे हुए अपने मोक्षमार्गको नहीं जानते हैं? जिससे कि निश्चल, क्षयशून्य एवं अविनाशी मार्गका आश्रय नहीं लेते हैं?
janamejaya uvāca | etad-ṛte brahmā rudraś ca balāsura-vadha-samarthaḥ śakraḥ sūryaś ca tārāpatiś candramā vāyur agnir varuṇa ākāśaṃ pṛthivī ca ye cāvaśiṣṭā devāḥ kathitās te sarve kiṃ paramātmanā sṛṣṭaṃ svaṃ mokṣa-mārgaṃ na jānanti | yena niścalaṃ kṣaya-śūnyaṃ cāvināśi mārgaṃ nāśrayanti |
ജനമേജയൻ പറഞ്ഞു—“ഇവരെക്കൂടാതെ—ബ്രഹ്മാ, രുദ്രൻ, ബലാസുരനെ വധിച്ച പരാക്രമശാലിയായ ഇന്ദ്രൻ, കൂടാതെ സൂര്യൻ; നക്ഷത്രാധിപനായ ചന്ദ്രൻ; വായു, അഗ്നി, വരുണൻ, ആകാശം, ഭൂമി—മറ്റു പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ദേവന്മാരും—പരമാത്മാവ് അവരുടെ വേണ്ടി നിർമ്മിച്ച മോക്ഷമാർഗം അറിയുന്നില്ലേ? അതുകൊണ്ടുതന്നെയോ അവർ ആ അചഞ്ചലമായ, ക്ഷയരഹിതമായ, അവിനാശിയായ മാർഗത്തിൽ ശരണം ചെല്ലാത്തത്?”
जनमेजय उवाच
Educational Q&A
The verse frames a philosophical doubt: even exalted deities and cosmic principles may remain oriented to their functional roles and powers, yet not necessarily take refuge in the imperishable path of liberation. It highlights that mokṣa depends on knowledge and refuge in the unchanging reality, not merely on status, power, or cosmic office.
Janamejaya, in the didactic setting of the Śānti Parva, asks a probing question about the spiritual knowledge of major gods (Brahmā, Rudra, Indra, etc.). He wonders whether they do not know the Supreme Self’s intended path to liberation, and whether that ignorance explains why they do not adopt the unwavering, decayless, imperishable path.