Puruṣaikatva-vyākhyāna: The One Virāṭ Puruṣa and the Many ‘Puruṣas’
Rudra–Brahmā Saṃvāda
चिन्तयामासुरव्यग्रा: सुकृतं हि नृपस्य तत् । अनेनास्मत्कृते राज्ञा शाप: प्राप्तो महात्मना,उस समय भी भगवान् नारायणकी आज्ञासे उनकी स्मरणशक्ति उन्हें छोड़ न सकी। इधर सब देवता एकत्र होकर राजाको शापसे छुटकारा दिलानेका उपाय सोचने लगे। वे शान्तभावसे परस्पर बोले--'राजाने तो पुण्य-ही-पुण्य किया है। उन महात्मा नरेशको हमारे कारणसे ही यह शाप प्राप्त हुआ है
cintayāmāsur avyagrāḥ sukṛtaṃ hi nṛpasya tat | anenāsmat-kṛte rājñā śāpaḥ prāpto mahātmanā ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ദേവന്മാർ വ്യഗ്രതയില്ലാത്ത മനസ്സോടെ ആ നൃപന്റെ സുകൃതം തന്നെയായി ചിന്തിച്ചു. “നമ്മുടെ കാരണത്താലാണ് ആ മഹാത്മ രാജാവിന് ശാപം ലഭിച്ചത്” എന്ന് അവർ അംഗീകരിച്ചു; അവനെ ശാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കാനുള്ള മാർഗവും ആലോചിച്ചു—അതേസമയം നാരായണന്റെ ആജ്ഞയാൽ അവന്റെ സ്മരണശക്തി അവനെ വിട്ടുപോയില്ല.
भीष्म उवाच