Previous Verse
Next Verse

Shloka 34

एकान्तिधर्म-प्रश्नः (Inquiry into Ekāntin Dharma) / The Origin and Practice of Single-Pointed Nārāyaṇa-Centered Discipline

आराध्य तपसा देवं हरिं नारायणं प्रभुम्‌ । दिव्यं वर्षमहस््रं वै सर्वे ते ऋषिभि: सह,उपर्युक्त ऋषियोंने अन्य ऋषियोंके साथ एक हजार दिव्य वर्षोतक तपस्या करके भगवान्‌ नारायणकी आराधना की थी। उससे प्रसन्न होकर भगवानने सरस्वतीदेवीको उनके पास भेजा। नारायणकी आज्ञासे सम्पूर्ण लोकोंका हित करनेके लिये उस समय सरस्वती देवीने उन सम्पूर्ण ऋषियोंके भीतर प्रवेश किया था

ārādhya tapasā devaṃ hariṃ nārāyaṇaṃ prabhum | divyaṃ varṣa-sahasraṃ vai sarve te ṛṣibhiḥ saha ||

ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—തപസ്സിലൂടെ ദേവനും പരമാധിപതിയുമായ ഹരി നാരായണനെ ആരാധിച്ച്, ആ ഋഷിമാർ എല്ലാവരും മറ്റു മുനികളോടൊപ്പം പൂർണ്ണമായും ആയിരം ദിവ്യവർഷങ്ങൾ തപസ്സു ചെയ്തു. അവരുടെ ഭക്തിയും സംയമവും കണ്ടു പ്രസന്നനായ ഭഗവാൻ ദേവി സരസ്വതിയെ അവരുടെ അടുക്കൽ അയച്ചു; നാരായണന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, സർവ്വലോകങ്ങളുടെ ഹിതം ആഗ്രഹിച്ച്, അന്നേരം ആ ദേവി ആ എല്ലാ ഋഷിമാരുടെയും അന്തരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു—ജീവികളുടെ നന്മയ്ക്കായി പവിത്രമായ പ്രജ്ഞയും മംഗളവാക്കും ഉദിക്കേണ്ടതിന്ന്.

आराध्यhaving worshipped
आराध्य:
TypeVerb
Rootआराध्
Formल्यप् (absolutive/gerund), कर्तरि
तपसाby austerity
तपसा:
Karana
TypeNoun
Rootतपस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
देवम्the god
देवम्:
Karma
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Accusative, Singular
हरिम्Hari
हरिम्:
Karma
TypeNoun
Rootहरि
FormMasculine, Accusative, Singular
नारायणम्Nārāyaṇa
नारायणम्:
Karma
TypeNoun
Rootनारायण
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रभुम्the lord
प्रभुम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रभु
FormMasculine, Accusative, Singular
दिव्यम्divine
दिव्यम्:
TypeAdjective
Rootदिव्य
FormNeuter, Accusative, Singular
वर्षyear
वर्ष:
TypeNoun
Rootवर्ष
FormNeuter, Accusative, Singular
सहस्रम्a thousand
सहस्रम्:
TypeNoun
Rootसहस्र
FormNeuter, Accusative, Singular
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
तेthey/those
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
ऋषिभिःwith/along with sages
ऋषिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootऋषि
FormMasculine, Instrumental, Plural
सहtogether with
सह:
TypeIndeclinable
Rootसह

भीष्म उवाच

B
Bhishma
H
Hari
N
Narayana
R
Rishis
S
Sarasvati