Shloka 29
नरनारायण-नारदसंवादः
Nara-Nārāyaṇa–Nārada Discourse on Vision, Elements, and Entry into Vāsudeva
Devanagari script
नाभ्युत्थाने मनुष्याणां योगा: स्युर्नात्र संशय: । व्याधिभिश्व विमथ्यन्ते व्याधै: क्षुद्रमूगा इव,जैसे व्याध छोटे मृगोंको कष्ट पहुँचाते हैं, उसी प्रकार जब नाना प्रकारके रोग मनुष्योंको मथ डालते हैं, तब उनमें उठने-बैठनेकी भी शक्ति नहीं रह जाती, इसमें संशय नहीं है
Translation
ഇതിൽ സംശയമില്ല—മനുഷ്യർക്കു എഴുന്നേൽക്കാനും ഇരിക്കാനും പോലും ശക്തി ശേഷിക്കില്ല; കാരണം നാനാവിധ രോഗങ്ങൾ അവരെ അങ്ങനെ തന്നെ മഥിച്ചുകളയും, വേട്ടക്കാരൻ ചെറുമൃഗങ്ങളെ പീഡിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ.
Word by Word
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अभ्युत्थानेin rising up / in getting up
अभ्युत्थाने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअभ्युत्थान
Formneuter, locative, singular
मनुष्याणाम्of men / of human beings
मनुष्याणाम्:
TypeNoun
Rootमनुष्य
Formmasculine, genitive, plural
योगाःcapacities/means (here: strength/ability)
योगाः:
Karta
TypeNoun
Rootयोग
Formmasculine, nominative, plural
स्युःwould be / could be
स्युः:
TypeVerb
Rootअस्
Formoptative, 3rd, plural, parasmaipada
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अत्रhere / in this matter
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
संशयःdoubt
संशयः:
Karta
TypeNoun
Rootसंशय
Formmasculine, nominative, singular
व्याधिभिःby diseases
व्याधिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootव्याधि
Formmasculine, instrumental, plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
विमथ्यन्तेare churned/tormented
विमथ्यन्ते:
TypeVerb
Rootमथ्
Formpresent, 3rd, plural, atmanepada
व्याधैःby hunters
व्याधैः:
Karana
TypeNoun
Rootव्याध
Formmasculine, instrumental, plural
क्षुद्र-मृगाःsmall animals/deer
क्षुद्र-मृगाः:
Karta
TypeNoun
Rootक्षुद्र + मृग
Formmasculine, nominative, plural
इवlike / as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
Speaker
नारद उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes