Shloka 13
नरनारायण-नारदसंवादः
Nara-Nārāyaṇa–Nārada Discourse on Vision, Elements, and Entry into Vāsudeva
Devanagari script
अचेष्टमानमासीनं श्री: कज्चिदुपतिष्ठते । वश्चित् कर्मानुसृत्यान्यो न प्राप्पमधिगच्छति,कितने ही ऐसे हैं, जो कोई काम न करके चुपचाप बैठे रहते हैं, फिर भी लक्ष्मी उनके पास अपने-आप पहुँच जाती है और कुछ लोग काम करके भी अपनी प्राप्य वस्तुको उपलब्ध नहीं कर पाते
Transliteration
aceṣṭamānam āsīnaṁ śrīḥ kaścid upatiṣṭhate | vaścit karmānusṛtyānyo na prāpyam adhigacchati ||
Translation
ചിലപ്പോൾ യാതൊരു ശ്രമവും ചെയ്യാതെ നിശ്ചലമായി ഇരിക്കുന്ന ഒരാളുടെ അടുത്തേക്കും ശ്രീ (സമൃദ്ധി) വന്ന് നിൽക്കുന്നു; മറ്റൊരാൾ കർമത്തെ പിന്തുടർന്ന് പരിശ്രമിച്ചിട്ടും പ്രാപ്യമായതു നേടാൻ കഴിയാതെ പോകുന്നു.
Word by Word
अचेष्टमानम्one who is not making effort
अचेष्टमानम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअचेष्टमान (चेष्ट् धातु से वर्तमान कृदन्त, नकारार्थक अ-)
FormMasculine, Accusative, Singular
आसीनम्sitting
आसीनम्:
Karma
TypeAdjective
Rootआसीन (आस् धातु से भूतकृदन्त)
FormMasculine, Accusative, Singular
श्रीःfortune; Lakshmi
श्रीः:
Karta
TypeNoun
Rootश्री
FormFeminine, Nominative, Singular
कञ्चित्someone
कञ्चित्:
Karma
TypePronoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
उपतिष्ठतेapproaches; attends upon
उपतिष्ठते:
TypeVerb
Rootस्था (उप-√स्था)
FormPresent, Indicative, Atmanepada, Third, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
कश्चित्someone
कश्चित्:
Karta
TypePronoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
कर्मwork; action
कर्म:
Karma
TypeNoun
Rootकर्मन्
FormNeuter, Accusative, Singular
अनुसृत्यhaving pursued; having followed
अनुसृत्य:
TypeVerb
Rootसृ (अनु-√सृ)
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada/Atmanepada-neutral
अन्यःanother (person)
अन्यः:
Karta
TypePronoun
Rootअन्य
FormMasculine, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
प्राप्यम्what is to be obtained; attainable object
प्राप्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootप्राप्य (√आप्/√आप् with प्र-; ‘to be obtained’)
FormNeuter, Accusative, Singular
अधिगच्छतिattains; obtains
अधिगच्छति:
TypeVerb
Rootगम् (अधि-√गम्)
FormPresent, Indicative, Parasmaipada, Third, Singular
Speaker
नारद उवाच
Characters & Entities
N
NāradaŚ
Śrī (Lakṣmī/Prosperity)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes