Shloka 24
Nārāyaṇasya Guhya-nāmāni Niruktāni (Etymologies of Nārāyaṇa’s Secret Epithets) / नारायणस्य गुह्यनामानि निरुक्तानि
Devanagari script
द्वन्द्धारामेषु भूतेषु य एको रमते मुनि: । विद्धि प्रज्ञानतृप्तं तं॑ ज्ञानतृप्तो न शोचति,जो मुनि मैथुनमें सुख माननेवाले प्राणियोंके बीचमें रहकर भी अकेले रहनेमें ही आनन्द मानता है, उसे विज्ञानसे परितृप्त समझना चाहिये। जो ज्ञानसे तृप्त होता है, वह कभी शोक नहीं करता
Translation
ദ്വന്ദ്വങ്ങളിൽ രമിക്കുന്ന ജീവികളുടെ ഇടയിൽ ഇരുന്നിട്ടും ഏകാന്തതയിൽ തന്നെയാനന്ദിക്കുന്ന മുനിയെ പ്രജ്ഞയിൽ തൃപ്തനായവനെന്ന് അറിയുക; ജ്ഞാനത്തിൽ തൃപ്തനായവൻ ഒരിക്കലും ശോകിക്കുന്നില്ല.
Word by Word
द्वन्द्व-आरामेषुamong those delighting in pairs/sexual union
द्वन्द्व-आरामेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootद्वन्द्वाराम
FormMasculine, Locative, Plural
भूतेषुamong beings/creatures
भूतेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभूत
FormNeuter, Locative, Plural
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
एकःalone/one
एकः:
Karta
TypeAdjective
Rootएक
FormMasculine, Nominative, Singular
रमतेdelights/rejoices
रमते:
TypeVerb
Rootरम्
FormPresent, 3rd, Singular, Atmanepada
मुनिःsage
मुनिः:
Karta
TypeNoun
Rootमुनि
FormMasculine, Nominative, Singular
विद्धिknow (you)/understand
विद्धि:
TypeVerb
Rootविद्
FormImperative, 2nd, Singular, Parasmaipada
प्रज्ञान-तृप्तम्sated/satisfied with discernment (prajnāna)
प्रज्ञान-तृप्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootप्रज्ञानतृप्त
FormMasculine, Accusative, Singular
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
ज्ञान-तृप्तःsated with knowledge
ज्ञान-तृप्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootज्ञानतृप्त
FormMasculine, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
शोचतिgrieves/sorrows
शोचति:
TypeVerb
Rootशुच्
FormPresent, 3rd, Singular, Parasmaipada
Speaker
नारद उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes