Shloka 41

Adhyāya 33 — Yudhiṣṭhira’s Post-Conflict Remorse and Inquiry on Āśrama Discipline (शोक-विमर्शः, आश्रम-जिज्ञासा)

Devanagari script

स्वर्गे लोके महीयन्तमप्सरोभि: शचीपतिम्‌ । ऋषय: पर्युपासन्ते देवाश्न विबुधेश्वरम्‌,स्वर्गलोकमें अप्सराओंद्वारा पूजित होनेवाले शचीपति देवराज इन्द्रकी सम्पूर्ण देवता और महर्षि भी उपासना करते हैं

Transliteration

svarge loke mahīyantam apsarobhiḥ śacīpatim | ṛṣayaḥ paryupāsante devāś ca vibudheśvaram ||

Translation

സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ അപ്സരസ്സുകൾ ആരാധിക്കുന്ന ശചീപതി ദേവരാജ ഇന്ദ്രനെ, ദേവന്മാരും മഹർഷിമാരും കൂടി ഭക്തിയോടെ സമീപിച്ച് ഉപാസിക്കുന്നു—അവനെയേ അവർ വിബുധങ്ങളുടെ അധിപനായി അംഗീകരിക്കുന്നു.

Word by Word

• स्वर्गे: in heaven
• स्वर्गे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग
• Form: Masculine, Locative, Singular

• लोके: in the world/realm
• लोके: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: लोक
• Form: Masculine, Locative, Singular

• महीयन्तम्: being honored/worshipped
• महीयन्तम्: Karma
• Type: Verb
• Root: महीयमान (√मह्/मंह्, to honor)
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• अप्सरोभिः: by the apsarases
• अप्सरोभिः: Karana
• Type: Noun
• Root: अप्सरस्
• Form: Feminine, Instrumental, Plural

• शचीपतिम्: the husband of Śacī (Indra)
• शचीपतिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: शचीपति
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• ऋषयः: sages
• ऋषयः: Karta
• Type: Noun
• Root: ऋषि
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• पर्युपासन्ते: attend upon / worship
• Type: Verb
• Root: परि-उप-आस् (√आस्, to sit; to attend upon)
• Form: Present, Third, Plural, Atmanepada

• देवाः: gods
• देवाः: Karta
• Type: Noun
• Root: देव
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• विबुधेश्वरम्: lord of the wise/gods (Indra)
• विबुधेश्वरम्: Karma
• Type: Noun
• Root: विबुधेश्वर
• Form: Masculine, Accusative, Singular

Speaker

व्यास उवाच

Characters & Entities

• Vyāsa
• Svarga (heavenly world)
• Indra (Śacīpati)
• Śacī
• Apsarases
• Ṛṣis
• Devas