Shloka 36
Adhyāya 33 — Yudhiṣṭhira’s Post-Conflict Remorse and Inquiry on Āśrama Discipline (शोक-विमर्शः, आश्रम-जिज्ञासा)
तस्मिंस्तत् कलुषं सर्व समाप्तमिति शब्दितम् | प्रायश्षित्तं न तस्यास्ति हासो वा पापकर्मण:,जो पुरुष हृदयमें पापकी भावना रखकर किसी पापकर्ममें प्रवृत्त होता है, उसे करते हुए भी उसी भावनासे भावित रहता है तथा पापकर्म करनेके पश्चात् भी लज्जित नहीं होता, उसमें वह सारा पाप पूर्णरूपसे प्रतिष्ठित हो जाता है, ऐसा शास्त्रका कथन है। उसकेलिये कोई प्रायश्रित्त नहीं है तथा प्रायश्चित्तसे भी उसके पापकर्मका नाश नहीं होता है
tasmiṁs tat kaluṣaṁ sarvaṁ samāptam iti śabditam | prāyaścittaṁ na tasyāsti hāso vā pāpakarmaṇaḥ ||
അവനിൽ പാപത്തിന്റെ മുഴുവൻ കലുഷവും പൂർണ്ണമായി സമാപ്തമായി സ്ഥാപിതമായതായി ശാസ്ത്രം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. അവനു പ്രായശ്ചിത്തമില്ല; യാതൊരു പ്രായശ്ചിത്തത്താലും അവന്റെ പാപകർമ്മം നശിക്കുകയില്ല.
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that when a person’s inner intention remains sinful—without remorse or shame—the sin becomes fully entrenched, and ordinary expiations (prāyaścitta) are declared ineffective for removing it.
In the instruction of Śānti Parva, Vyāsa articulates a moral principle: the efficacy of atonement depends on inner transformation; where there is hardened intent and lack of repentance, scripture deems the sin ‘complete’ and not removable by ritual penance alone.