Shloka 21
Adhyāya 33 — Yudhiṣṭhira’s Post-Conflict Remorse and Inquiry on Āśrama Discipline (शोक-विमर्शः, आश्रम-जिज्ञासा)
महाबाहो! तुम युद्धमें मारे गये उन क्षत्रियोंके भी ऐसे कर्मोंका चिन्तन करो जो उनके विनाशके कारण थे और जिनके होनेसे ही उन्हें कालके अधीन होना पड़ा ।। आत्मनश्न विजानीहि नियतव्रतशासनम् | यदा त्वमीदृशं कर्म विधिना55क्रम्प कारित:,तुम अपने आचार-व्यवहारपर भी ध्यान दो कि “तुम सदा ही नियमपूर्वक उत्तम व्रतके पालनमें लगे रहते थे तो भी विधाताने बलपूर्वक तुम्हें अपने अधीन करके तुम्हारे द्वारा ऐसा निष्ठर कर्म करवा लिया'
mahābāho! tvaṃ yuddhe māritānāṃ teṣāṃ kṣatriyāṇām api tādṛśāṃ karmāṇāṃ cintanaṃ kuru, yāni teṣāṃ vināśa-kāraṇāni babhūvuḥ, yaiḥ sambhūtaiḥ te kālasya vaśam āpannāḥ. ātmanaś ca vijānīhi niyata-vrata-śāsanam; yadā tvam īdṛśaṃ karma vidhinā balāt kāritaḥ.
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു— ഹേ മഹാബാഹോ! യുദ്ധത്തിൽ നിഹതരായ ആ ക്ഷത്രിയരുടെ കര്മങ്ങളെയും ചിന്തിക്കൂ; അവയാണ് അവരുടെ നാശത്തിന് കാരണമായി അവരെ കാലാധീനരാക്കിയത്. കൂടാതെ നിന്റെ സ്വന്തം ആചാരവും പരിശോധിക്കൂ—നീ നിയമബദ്ധമായ വ്രതങ്ങളിലും ശാസനങ്ങളിലും സ്ഥിരനായിരുന്നിട്ടും, വിധാതാവ് നിയതിയുടെ ബലത്തിൽ നിന്നെ വശപ്പെടുത്തി ഇത്തരമൊരു കഠിന കര്മം ചെയ്യിപ്പിച്ചു.
व्यास उवाच