Shloka 52
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
राज्यैश्वर्यमय: पाश: स्नेहायतनबन्धन: । मोक्षाश्मनिशितेनेह च्छिन्नस्त्यागासिना मया
rājyaiśvaryamayaḥ pāśaḥ snehāyatanabandhanaḥ | mokṣāśmani niśiteneha chinnaḥ tyāgāsinā mayā ||
ജനകൻ പറഞ്ഞു—രാജ്യവും ഐശ്വര്യവും എന്ന പാശവും, സ്നേഹത്തിന്റെ ആശ്രയമായ ഭാര്യ, പുത്രൻ മുതലായവരിൽ ‘എന്റെത്’ എന്ന മമത്വബന്ധവും, മോക്ഷരൂപ ശിലയിൽ മൂർച്ചപ്പെടുത്തിയ ത്യാഗഖഡ്ഗംകൊണ്ട് ഞാൻ ഇവിടെ തന്നേ ഛേദിച്ചു. ഭരണത്തെയും ‘എന്റെത്വ’ത്തെയും മനസ്സിനെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന കെട്ടുകളിൽ നിന്ന് ഞാൻ വിമുക്തനായി നിൽക്കുന്നു.
जनक उवाच
Educational Q&A
Worldly sovereignty and familial possessiveness are portrayed as binding ‘nooses.’ Liberation is achieved by cultivating renunciation and detachment—symbolized as a sword sharpened on the whetstone of moksha—so that one cuts through attachment and ‘mine-ness’ while remaining ethically steady.
King Janaka, speaking in the Shanti Parva’s discourse setting, declares his inner victory: he has severed attachment to royal power and to the emotional bonds that generate possessive clinging (especially toward wife and children). The statement frames his ideal of a ruler who is inwardly free even amid worldly roles.