Shloka 27

Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)

Devanagari script

तेनाहं सांख्यमुख्येन सुदृष्टार्थेन तत्त्वतः । श्रावितस्त्रिविधं मोक्ष न च राज्याद्धि चालित:

Transliteration

tenāhaṃ sāṅkhyamukhyena sudṛṣṭārthena tattvataḥ | śrāvitas trividhaṃ mokṣaṃ na ca rājyād dhi cālitaḥ ||

Translation

സാംഖ്യശാസ്ത്രത്തിലെ അഗ്രഗണ്യനായ, തത്ത്വാർത്ഥം പ്രത്യക്ഷംപോലെ തെളിഞ്ഞു കണ്ട ആചാര്യൻ എന്നെ യാഥാർത്ഥ്യപ്രകാരം ഉപദേശിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിൽ നിന്ന് മോക്ഷത്തിലേക്കുള്ള ത്രിവിധ ധർമ്മം ഞാൻ ശ്രവിച്ചു; എന്നാൽ രാജ്യം ഉപേക്ഷിക്കണമെന്ന് അദ്ദേഹം എന്നെ പ്രേരിപ്പിച്ചില്ല. ഈ ഉപദേശം പറയുന്നു—സ്വധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറാതെ തന്നെ അന്തർമുക്തിയും സമ്യക് ജ്ഞാനവും সাধിക്കാം എന്ന്.

Word by Word

• {'tena': 'by him

• by that (instrumental of tad)', 'aham': 'I', 'sāṅkhya-mukhyena': 'by a foremost authority in Sāṅkhya (analysis/knowledge tradition)', 'su-dṛṣṭa-arthena': 'by one who has well-seen/clearly understood the meaning (artha)', 'tattvataḥ': 'in truth

• essentially', 'śrāvitaḥ': 'caused to hear

• taught (passive of śrāvayati)', 'trividham': 'threefold', 'mokṣam (mokṣa-dharmam implied)': 'liberation

• the path/discipline of release', 'na ca': 'and not', 'rājyāt': 'from the kingdom

• from kingship', 'hi': 'indeed

• for', 'cālitaḥ': 'moved away

Speaker

जनक उवाच

Characters & Entities

• Janaka
• a foremost Sāṅkhya teacher (unnamed)

Educational Q&A

What is the core teaching?

Liberation is compatible with responsible worldly station: a king can pursue mokṣa through true knowledge and inner detachment without necessarily abandoning the kingdom, provided dharma is upheld.

What is happening in the narrative?

King Janaka reports that he received instruction from a leading Sāṅkhya knower, learned the threefold teaching on liberation, and emphasizes that the teacher did not compel him to renounce rulership.