Shloka 2
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
संन्यस्यते यथा55त्मायं व्यक्तस्यात्मा यथा च यत् । परं मोक्षस्य यच्चापि तनमे ब्रूहि पितामह
yudhiṣṭhira uvāca | saṁnyasyate yathātmāyaṁ vyaktasyātmā yathā ca yat | paraṁ mokṣasya yaccāpi tan me brūhi pitāmaha ||
യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു— പിതാമഹാ, ഈ ആത്മാവ് ദേഹാഭിമാനം എങ്ങനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു—പ്രകടമായ സ്ഥൂലദേഹം എങ്ങനെ വിട്ടൊഴിയുന്നു, കൂടാതെ ദേഹബന്ധിതമായ സൂക്ഷ്മ ‘ഞാൻ’ എന്ന ഭാവവും ഏതു രീതിയിൽ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു? ആ സന്ന്യാസത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വരൂപവും മോക്ഷത്തിന്റെ പരമ തത്ത്വവും എനിക്ക് പറഞ്ഞു തരിക।
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames liberation as a matter of renunciation of identification: understanding how the self disengages from the manifest (gross) body and also from subtler layers of embodied ‘I’-sense, and seeking the supreme principle (tattva) of mokṣa beyond both.
In the Śānti Parva’s instruction on peace and dharma, Yudhiṣṭhira respectfully questions Pitāmaha Bhīṣma, asking for a precise explanation of how renunciation operates at death and in spiritual practice, and what constitutes true liberation.