Shloka 186
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
साहं तस्मिन् कुले जाता भर्तर्यसति मद्विधे | विनीता मोक्षधर्मेषु चराम्येका मुनिव्रतम्
sāhaṃ tasmin kule jātā bhartary asati madvidhe | vinītā mokṣadharmeṣu carāmy ekā munivratam ||
ഞാൻ ആ കുലത്തിൽ തന്നെയാണ് ജനിച്ചത്; എങ്കിലും എനിക്കൊരു ഭർത്താവില്ല—ഞാൻ എന്റെ സ്വഭാവത്തോടൊത്ത സ്വതന്ത്രയാകുന്നു. മോക്ഷധർമ്മത്തിന്റെ ശാസനങ്ങളിൽ വിനീതയായി പരിശീലിതയായി, ഇപ്പോൾ ഞാൻ ഏകയായി ജീവിച്ച് മുനിവ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നു.
भीष्य उवाच
Educational Q&A
Even when social circumstances (such as being without a husband) are difficult or unconventional, one can transform life through discipline and instruction in mokṣa-dharma, adopting a principled, ascetic mode of conduct aimed at liberation.
Within Bhishma’s discourse on mokṣa-dharma in the Śānti Parva, a female voice (quoted or referenced) describes her life: born into a particular lineage, left without a husband, she has been trained in liberative teachings and now lives alone practicing a sage-like vow.