Shloka 174
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
तदेवमनुसंदृश्य वाच्यावाच्यं परीक्षता | स्त्रीपुंसोी: समवायो<यं त्वया वाच्यो न संसदि
tad evam anusandṛśya vācyāvācyaṁ parīkṣatā | strī-puṁsoḥ samavāyo 'yaṁ tvayā vācyo na saṁsadi ||
അതുകൊണ്ട് ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച് ഇവിടെ പറയേണ്ടതും പറയരുതാത്തതും സൂക്ഷ്മമായി പരിശോധിക്കണം. ഈ നിറഞ്ഞ സഭയിൽ സ്ത്രീ-പുരുഷ സംഗമത്തിന്റെ കാര്യം നിങ്ങൾ ഒരിക്കലും ഉച്ചരിക്കരുത്.
भीष्य उवाच
Educational Q&A
One should discriminate between what is fit to say and what is unfit, especially in a public assembly. Even if a matter is true or relevant, topics that violate decorum—here, discussion of sexual union—should be restrained; ethical speech is guided by propriety, context, and the dignity of the forum.
Bhīṣma is instructing his listener during the Śānti Parva’s didactic discourse on dharma. He cautions that in a crowded royal assembly one must avoid certain intimate subjects, emphasizing careful judgment (parīkṣā) of speech according to place and audience.