Shloka 34
नारद–शुक संवादः
Impermanence, Svabhāva, and Śuka’s Resolve for Yoga
Devanagari script
तत्रोपनिषदं चैव परिशेषं च पार्थिव । मथ्नामि मनसा तात दृष्ट्वा चान्वीक्षिकीं पराम्,राजन्! तात! उस समय मैं वहाँ उपनिषद्, उसके परिशिष्ट भाग और परम उत्तम आन्वीक्षिकी विद्यापर दृष्टिपात करके मनके द्वारा उन सबका मन्थन करने लगा
Transliteration
tatro'paniṣadaṃ caiva pariśeṣaṃ ca pārthiva | mathnāmi manasā tāta dṛṣṭvā cānvīkṣikīṃ parām ||
Translation
യാജ്ഞവൽക്യൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജാവേ, പ്രിയ ബാലാ! അവിടെ ഉപനിഷദ്ബോധവും അതിന്റെ പരിശിഷ്ടഭാഗങ്ങളും പരമോന്നതമായ ആൻവീക്ഷികീ (യുക്തിവിചാരം) വിദ്യയും നിരീക്ഷിച്ച ശേഷം, അവയുടെ സാരാർത്ഥം പിഴിയാൻ ഞാൻ മനസ്സിൽ തന്നെ എല്ലാം മഥനം ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി।
Word by Word
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
उपनिषदम्Upaniṣad (esoteric teaching)
उपनिषदम्:
Karma
TypeNoun
Rootउपनिषद्
FormFeminine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
परिशेषम्appendix/supplement; remainder
परिशेषम्:
Karma
TypeNoun
Rootपरिशेष
FormMasculine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
पार्थिवO king (earth-lord)
पार्थिव:
TypeNoun
Rootपार्थिव
FormMasculine, Vocative, Singular
मथ्नामिI churn/ponder deeply
मथ्नामि:
TypeVerb
Rootमथ्
FormPresent, First, Singular, Parasmaipada
मनसाwith the mind
मनसा:
Karana
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
तातO dear one/son
तात:
TypeNoun
Rootतात
FormMasculine, Vocative, Singular
दृष्ट्वाhaving seen/considered
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
आन्वीक्षिकीम्the science of inquiry/logic (ānvikṣikī)
आन्वीक्षिकीम्:
Karma
TypeNoun
Rootआन्वीक्षिकी
FormFeminine, Accusative, Singular
पराम्supreme/excellent
पराम्:
TypeAdjective
Rootपरा
FormFeminine, Accusative, Singular
Speaker
याज़्ञवल्क्य उवाच
Characters & Entities
Y
YājñavalkyaP
pārthiva (the king addressed)U
UpaniṣadP
pariśeṣa (supplementary portion)Ā
Ānvīkṣikī (discipline of inquiry)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes