Shloka 123
Aśoka-śāstra: Nārada’s Instruction on the Cessation of Śoka
Grief
कृष्णश्यावच्छविच्छाय: षण्मासान्मृत्युलक्षणम् । जो काले रंगका होकर भी पीला पड़ने लगे, देवताओंका अनादर करे और ब्राह्मणोंक साथ विरोध करे, वह भी छः: महीनेसे अधिक नहीं जी सकता, यह उक्त लक्षणोंसे सूचित होता है
kṛṣṇaśyāvachavicchāyaḥ ṣaṇmāsān mṛtyulakṣaṇam |
യാജ്ഞവൽക്യൻ പറഞ്ഞു—ഒരു വ്യക്തിയുടെ സ്വാഭാവിക കൃഷ്ണ-ശ്യാമ വർണ്ണഛായ മങ്ങിപ്പോയി മഞ്ഞപ്പാടിലേക്ക് മാറിത്തുടങ്ങുന്നത് ആറുമാസത്തിനുള്ളിലെ മരണലക്ഷണം. അതുപോലെ ദേവന്മാരെ അവമാനിക്കുകയും ബ്രാഹ്മണരോടു വൈരം പുലർത്തുകയും ചെയ്യുന്നവനും ആറുമാസത്തിലധികം ജീവിക്കുകയില്ല—ഇത് ഈ ലക്ഷണങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
याज्ञवल्क्य उवाच
Educational Q&A
The verse links ethical decline—disrespecting the gods and opposing brāhmaṇas—with grave consequences, and frames certain bodily changes (a dark complexion turning pallid/yellowish) as traditional omens of imminent death. The moral emphasis is on maintaining reverence and right conduct (dharma), especially toward sacred institutions.
In Śānti Parva’s didactic setting, Yājñavalkya is instructing about signs and causes associated with impending death and misfortune. He presents a prognostic marker (complexion change) and pairs it with behavioral markers (impiety and hostility toward brāhmaṇas) as indicators that a person’s end is near.