Shloka 8
Adhyāya 314 — हिमवदाश्रमः, शक्तिक्षेपकथा, तथा स्वाध्यायविधिः
Himalayan Hermitage, the Myth of the Thrown Spear, and Rules of Vedic Study
Devanagari script
रज:सत्त्वसमायुक्तो मानुषेषु प्रपद्यते रजस्तमोभ्यां संयुक्तस्तिर्यग्योनिषु जायते,रजोगुण और सत्त्वगुणसे संयुक्ति होनेपर वह मनुष्य-लोकमें जाता है तथा रजोगुण और तमोगुणसे संयुक्त होनेपर वह पशु-पक्षी आदिकी योनियोंमें जन्म ग्रहण करता है
Transliteration
rajaḥ-sattva-samāyukto mānuṣeṣu prapadyate | rajas-tamobhyāṃ saṃyuktas tiryag-yoniṣu jāyate ||
Translation
രജസ് സത്ത്വത്തോടൊപ്പം സംയുക്തമായാൽ ജീവൻ മനുഷ്യലോകത്തിൽ പ്രാപിക്കുന്നു; രജസ് തമസോടൊപ്പം സംയുക്തമായാൽ അവൻ തിര്യക്-യോനികളിൽ—മൃഗപക്ഷ്യാദികളിൽ—ജന്മം എടുക്കുന്നു।
Word by Word
रजःसत्त्वसमायुक्तःendowed with rajas and sattva
रजःसत्त्वसमायुक्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootरजस् + सत्त्व + सम्-आ-युक्त (युज्)
FormMasculine, Nominative, Singular
मानुषेषुamong humans / in the human realm
मानुषेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमानुष
FormMasculine, Locative, Plural
प्रपद्यतेattains / goes to
प्रपद्यते:
TypeVerb
Rootप्र-√पद्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
रजस्तमोभ्याम्by/with rajas and tamas
रजस्तमोभ्याम्:
Karana
TypeNoun
Rootरजस् + तमस्
FormNeuter, Instrumental, Dual
संयुक्तःjoined / associated
संयुक्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootसम्-युक्त (युज्)
FormMasculine, Nominative, Singular
तिर्यग्योनिषुin animal births/wombs
तिर्यग्योनिषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootतिर्यक् + योनि
FormFeminine, Locative, Plural
जायतेis born
जायते:
TypeVerb
Root√जन्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
Speaker
याज़्वल्क्य उवाच
Characters & Entities
य
याज्ञवल्क्य (Yājñavalkya)म
मानुष-लोक (human realm)त
तिर्यग्योनि (animal/bird wombs)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes