Shloka 49
अव्यक्त–पुरुष–विवेकः (Discrimination of Avyakta/Prakṛti and Puruṣa) — Yājñavalkya’s Anvīkṣikī to Viśvāvasu
सर्वमेतद् विजानन्तो नासर्वस्य प्रबोधनात् | व्यक्ती भूता भविष्यन्ति व्यक्तस्य वशवर्तिन:,जो इस सारे प्रपंचको ही जानते हैं, वे इससे भिन्न परमात्माका तत्त्व न जाननेके कारण निश्चय ही शरीरधारी होंगे और शरीर तथा काम-क्रोध आदि दोषोंके वशवर्ती बने रहेंगे
sarvam etad vijānanto nāsarvasya prabodhanāt | vyaktī bhūtā bhaviṣyanti vyaktasya vaśavartinaḥ ||
ഈ മുഴുവൻ വ്യക്തപ്രപഞ്ചം മാത്രമേ അറിയുന്നവരും, ‘സർവ്വ’ത്തെ അതിക്രമിക്കുന്ന പരമാത്മതത്ത്വത്തിലേക്ക് ഉണർവ് ലഭിക്കാത്തവരും, തീർച്ചയായും ദേഹധാരികളായിത്തന്നെ തുടരുന്നു. വ്യക്തലോകത്തിന്റെ അധീനരായി, ദേഹബന്ധമായ കാമം-ക്രോധം മുതലായ ദോഷങ്ങളുടെ വശത്താകുന്നു.
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
Knowing only the manifest world is incomplete; without awakening to the Supreme ground beyond the manifest, one remains bound to embodiment and thus vulnerable to passions and faults such as desire and anger.
Vasiṣṭha is instructing his listener in a liberation-oriented discourse, contrasting mere comprehension of the phenomenal world with true awakening to the transcendent principle; he warns that the former keeps one under the sway of the manifest and its compulsions.