Shloka 39
Utkramaṇa-sthāna and Ariṣṭa-lakṣaṇa: Yājñavalkya’s Instruction on Departure Pathways and Mortality Signs
निस्तत्त्वं पज्चविंशस्य परमाहुर्निंदर्शनम् । सर्गस्य वर्गमाधारं तत्त्वं तत्वात्ू सनातनम्
nistattvaṃ pañcaviṃśasya paramāhur nirdarśanam | sargasya vargam ādhāraṃ tattvaṃ tattvāt tu sanātanam ||
വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—ചിലർ പറയുന്നത്, ഇരുപത്തിയഞ്ചാമത്തെ തത്ത്വം തന്നെയാണ് പരമ സൂചന; അത് പ്രകടമായ വിഭാഗങ്ങൾക്ക് അതീതമാണ്. അതാണ് സൃഷ്ടിയുടെ സമസ്ത വർഗ്ഗത്തിന്റെയും സനാതന അധാരം—മാറുന്ന തത്ത്വങ്ങളിൽ നിന്ന് വേറിട്ടുനിന്നിട്ടും അവയെ ധരിക്കുന്നത്.
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
The verse distinguishes the changing, enumerated principles of creation from an eternal conscious ground: the twenty-fifth principle (Puruṣa/Paramātman) is presented as the supreme indicator and the timeless substratum supporting all manifested categories.
In Śānti Parva’s philosophical instruction, Vasiṣṭha explains a Sāṅkhya-like framework, clarifying how some thinkers classify the ultimate conscious reality as distinct from the material principles and as the enduring support of the cosmos.