Shloka 20
अव्यक्त-गुण-पुरुषविवेकः | Avyakta, Guṇas, and Discrimination of Puruṣa
कभी वह गोमूत्रका भोजन करनेवाला बनता है। कभी वह साग, फूल या सेवार खाता है तथा कभी जलका आचमन मात्र करके जीवन-निर्वाह करता है ।। वर्तयन् शीर्णपर्णैश्न प्रकीर्णफलभोजन: । विविधानि च कृच्छाणि सेवते सिद्धिकाड्क्षया
vartayan śīrṇaparṇaiś ca prakīrṇaphalabhojanaḥ | vividhāni ca kṛcchrāṇi sevate siddhikāṅkṣayā ||
വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—ഉണങ്ങിയ ഇലകളും ചിതറിക്കിടക്കുന്ന വീണ ഫലങ്ങളും ആഹരിച്ച് ജീവനം നയിച്ച്, സിദ്ധി നേടാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ അവൻ നാനാവിധ കഠിന കൃച്ഛ്രങ്ങൾ (തപോനിയമങ്ങൾ) അനുഷ്ഠിക്കുന്നു।
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that spiritual progress (siddhi) is pursued through disciplined simplicity and endurance of hardship (kṛcchra), emphasizing mastery over appetite and comfort as an ethical-spiritual training rather than mere suffering.
Vasiṣṭha describes an ascetic’s way of living: sustaining himself on minimal, naturally available food like withered leaves and fallen fruits, and deliberately practising varied austerities with the aim of attaining spiritual accomplishment.