Shloka 24
Adhyāya 302: Guṇa-vicāra, Gati-bheda, and the Imperishable State
Yājñavalkya–Janaka
भूतसर्गमहड्कारात् तृतीयं विद्धि पार्थिव । अहड्कारेषु सर्वेषु चतुर्थ विद्धि वैकृतम्,पृथ्वीनाथ! अहंकारसे जो सूक्ष्म भूतोंकी सृष्टि होती है उसे तीसरा सर्ग समझो। सात्विक, राजस और तामस भेदसे तीन प्रकारके अहंकारोंसे जो चौथी सृष्टि उत्पन्न होती है, उसे वैकृत-सर्ग समझो
bhūtasargamahaṅkārāt tṛtīyaṁ viddhi pārthiva | ahaṅkāreṣu sarveṣu caturthaṁ viddhi vaikṛtam, pṛthvīnatha ||
വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു— “ഹേ പാർഥിവ, അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്നുയരുന്ന സൃഷ്ടിയെ മൂന്നാം സർഗ്ഗമെന്നു അറിയുക; അതിൽ നിന്നുതന്നെ സൂക്ഷ്മഭൂതങ്ങളുടെ വികാസം സംഭവിക്കുന്നു. പിന്നെ, ഹേ ഭൂമിനാഥ, സാത്ത്വികം, രാജസം, താമസം—അഹങ്കാരത്തിന്റെ എല്ലാ രൂപങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള വ്യത്യസ്ത സൃഷ്ടിയെയാണ് നാലാം ‘വൈകൃത-സർഗ്ഗം’ എന്നു അറിയുക।”
वसिष्ठ उवाच